Trás-os-Montes

Gerrit Komrij verhuisde in 1984 van Amsterdam naar Portugal, en huurde daar een groot landhuis in Alvites, een dorpje in de afgelegen noordoostelijke regio van Portugal Trás-os-Montes. Dat bleek geen succes; Komrij en zijn man Charles Hofman werden er uiteindelijk weggepest en ze vluchtten na vier jaar halsoverkop naar een andere streek. Uit de na Komrij's dood samengestelde bundel Brieven uit Alvites krijg je een aardig beeld van die vier jaar (zie hier de weblog). Vanwege 'Portugal' las ik de afgelopen twee jaar meerdere boeken van Komrij (zie de auteursindex - link rechts hiernaast), maar nog niet de roman waarvan ik dacht dat het zijn meest bekende en beste was: Over de bergen. Toen ik het boek uit had las ik op internet wat recensies, en die waren nagenoeg allemaal zeer negatief. Het zij zo, ik heb erg genoten van dit boek. Een begin-veertiger verruilt het stadse bestaan in Lissabon voor een geïsoleerd leven in een landhuis dat aan hem en zijn broers en zusters door een overleden tante is nagelaten. Een stichting geleid door de dorpspastoor mag nog een aantal jaren 'vruchtgebruiken' van wat het landgoed opbrengt, maar de hoofdpersoon kan er wel al gaan wonen. Aanvankelijk wordt hij warm onthaald. Maar zodra hij zich in het testament van tante gaat verdiepen en ziet hoe daarmee de hand wordt gelicht, slaat de stemming om. Een geweigerd huwelijksaanzoek doet de rest. Dit boeiende proces wordt door Komrij uiterst subtiel en gedetailleerd beschreven. In de eerste helft van het boek is er eigenlijk niets aan de hand, maar de ragfijne beschrijvingen van het huis, de schilderijen, het meubilair, de omgeving en de omgang met (notabele) dorpsbewoners leggen een prachtige basis voor het drama dat zich daarna ontvouwt. Proust of Couperus zouden misschien een nóg fijner en noodlottiger verhaal geschreven hebben, maar ik heb Over de bergen (in het Portugees: trás-os-montes) met groot genoegen gelezen.

Rauw

In het voorjaar las ik Ze hebben mijn vader vermoord van de jonge Franse schrijver Édouard Louis (zie hier de weblog) en zoals aangekondigd las ik nu zijn debuutroman Weg met Eddy Bellegueule. Louis beschrijft eenzelfde rauw-realistische jeugd. Hij is anders dan alle anderen, en in zijn noord-Frans arbeidersmilieu wordt hij algauw de pispaal van iedereen. Afgelopen weekend misdroegen Nederlanders zich op overeenkomstige wijze tijdens de Formule-1 wedstrijd in Oostenrijk als iedereen in Louis' omgeving. En er is weinig verbeelding voor nodig om die aan de sfeer tijdens de boerenprotesten te koppelen: extreem mannelijk-hetero-nationalistisch, eerst doen dan denken (voor zover er voldoende hersencellen aanwezig zijn), onderbuik, eendimensionaal. De wereld in dit boek bestaat nog steeds. Louis is de outsider, en dan heb je het erg zwaar. Als jongeling is wegwezen is de enige remedie, wat hij uiteindelijk op de allerlaatste pagina's ook doet. Een actueel boek.

Boekenweek 2022

Boekenweekgeschenken zijn zelden goed. Hooguit zes en een halfje, meer niet. Ik denk dat het precies tien jaar geleden is dat het boekenweekgeschenk echt goed was (Heldere hemel van Tom Lanoye, zie hier de weblog). Maar nu dan eindelijk weer eens een prima boek: Monterosso mon amour. Een novelle van Ilja Leonard Pfeijffer. Veel reguliere boekenweekgeschenklezers haken waarschijnlijk in de eerste tien pagina's al af. Pfeijffer weeft daar een duister web waar zelfs ik moeite mee had. Maar dat begin heeft een functie, en daarna ontrolt een prachtig meerlaags verhaal dat tot op het eind stand houdt. De ontknoping in het vliegtuig terug naar Nederland is werkelijk een vondst, die uiteindelijk het hele verhaal draagt. Ja, een truc wellicht, maar wel eentje die ik nog niet eerder tegenkwam. Gewoon erg goed gedaan. Die Pfeijffer verrast enorm. Ik kijk al uit naar zijn volgende boek.