Bemoeials

Wederom een roman die me werd aangeraden. De moordclub (op donderdag) is het debuut uit 2020 van de Brit Richard Osman, en dat debuut werd een groot verkoopsucces. Het leek me wel een leuk boek: een mix van detective en Engelse humor. Het gaat over een sjiek bejaardenhuis waar een viertal ouden van dagen wekelijks samenkomen om zich bezig te houden met onopgeloste moorden. Nu wordt er al snel in de directe omgeving iemand vermoord en tijdens het onderzoek daarnaar nog twee anderen. Zowel de politie als de moordclub (op donderdag) zijn dag in dag uit in de weer en lopen elkaar voortdurend voor de voeten. Voor de rest vooral veel onderhuidse Engelse humor. Osman is het succes gegund, maar ik vond dit debuut iets te veel van het goede. Het aantal personages dat de revue passeert en ertoe doet voor de voortgang van het verhaal is niet op twee handen te tellen, en op het moment dat je denkt alles en iedereen een beetje geplaatst te hebben, trekt Osman weer een blik met nieuwe figuren open. Er waren passages waar ik erg om moest lachen, en ik las het boek in no-time uit, dus Osman weet zijn lezers wel te boeien. Het is nog maar een debuut en er zijn al enkele vervolg-romans verschenen. Daar zal ik bij een volgend bezoek aan Nederland zeker eentje van meenemen. 

Wenen

Ik had nog niet eerder van Judith Fanto gehoord, maar een vriendin raadde me aan haar tweede, in 2025 verschenen, roman Narcis te lezen. Diezelfde vriendin beval mij eerder dit jaar Waak over haar van Jean-Baptiste Andrea te lezen en dat bleek een schot in de roos (zie hier de weblog), dus deze nieuwe aanbeveling volgde ik graag op. En Narcis is wederom een boek dat ik niet had willen missen. De Nederlandse ik-figuur (Nederlandse moeder, Oostenrijkse vader) wordt halverwege de Eerste Wereldoorlog op negenjarige leeftijd wees, en wordt door een Oostenrijkse tante naar Wenen gehaald. Hij doorloopt er de middelbare school, gaat studeren en krijgt er vrienden. En om dat groepje van zes vrienden draait het verhaal. Jongelui van verschillende pluimage, maar een hecht gezelschap dat met elkaar discussieert, meerdaagse uitstapjes naar de bergen maakt et cetera. Als dan vanaf begin jaren dertig het nationaal-socialisme ook Oostenrijk aandoet, wordt de vriendschap zwaar op de proef gesteld. Op zich een bekende thematiek (vriendschap die door grote maatschappelijke ontwikkelingen wankelt), maar Fanto beschrijft alles in een bijzonder fraai geschreven stijl, ze legt haar personages mooie inzichten in de mond en ze laat de tijd - het verhaal omvat alles bij elkaar zo'n veertig jaar - in kalme stappen voortgaan. En ze schuwt dramatische plotwendingen niet, maar zodanig dat die passen in het geheel. Ik was verrast door dit sterke boek, een aanwinst voor de Nederlandse literatuur. Haar debuutroman Viktor verscheen in 2020; ik heb het inmiddels in huis en dat ga ik binnenkort zeker ook lezen.

Spaghetti

Ik kreeg onlangs voor mijn verjaardag van goede vrienden een lijvige roman van de mij volslagen onbekende Oksana Zaboezjko cadeau. Op het omslag en in de achterplattekst grootse woorden erover: van wereldliterair niveau, vergelijkbaar met de Buddenbrooks van Thomas Mann... Enfin, ik begon Museum van verlaten geheimen meteen met goede moed te lezen. Ofschoon ik de roman van ruim 700 pagina's in twee weken las, werd het een flinke worsteling. Het is een familieverhaal, ontcijfering van een moord op een vriendin-journalist en geschiedenis van Oekraïne in één. Zaboezjko begon in 2002 aan deze roman en deed er ruim zeven jaar over; het verscheen in 2010. Het werd in de jaren erna in meerdere talen vertaald en begin dit jaar verscheen de Nederlandse vertaling. De huidige oorlog in Oekraïne speelt in dit boek dus geen rol, maar zal zeker meegespeeld hebben om het ook in het Nederlands te vertalen en uit te brengen. In acht lange hoofdstukken (met verwijzing naar de titel zalen genoemd) worden heden en verleden ook binnen die hoofdstukken vermengd tot een overvloed aan scènes, herinneringen, reminiscenties, gesprekken et cetera waarin ook daarin heden en verleden samengaan. De geschiedenis van Oekraïne is een bloedige; eigenlijk was het land nooit zelfstandig, tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Het is/was de bedoeling van Poetin met de huidige oorlog om die verzelfstandiging ongedaan te maken. Maar Oekraïne heeft zich wel altijd apart van Rusland/Sovjet-Unie gevoeld en streed dus al heel lang voor onafhankelijkheid, met grote repressies door tsaristisch Rusland, Stalin en de latere Sovjet-leiders tot gevolg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Oekraïne het toneel van gruwelijke jodenvervolging, met Babi Jar als onbeschrijflijk dieptepunt. Dit alles komt in deze roman aan bod, en met beklemmende impact, maar door de gefragmenteerde wijze waarop deze geschiedenis verteld wordt, als onderdeel van die scènes, herinneringen, reminiscenties, gesprekken et cetera, verliest die aan zeggingskracht. Datzelfde geldt in gelijke mate voor het familieverhaal, dat eveneens vanuit de Tweede Wereldoorlog tot het heden doorloopt. En dan loopt die poging tot ontmaskering van de moord op de journaliste ook daar nog doorheen. Ik las dit boek soms met grote aandacht - het heeft zeker iets pakkends - maar hier had veel meer in gezeten: op zijn minst een serie romans waarin chronologisch, of thematisch, alles meer geordend en gefaseerd beschreven wordt. De thematiek biedt voldoende redenen daarvoor. Ik heb het gevoel dat Zaboezjko te veel in één boek heeft willen stoppen, met een te overdadig en te complex resultaat. Het kan ook aan mij liggen natuurlijk; ik kan best wat verschillende verhaallijnen in een boek hebben, maar ik houd ook van wat structuur, en die miste ik hier.