Geheim

Zo'n twintig jaar geleden las ik voor het eerst een boek van Philip Roth: Het complot tegen Amerika. Dat vond ik zo fascinerend en goed dat ik in de jaren daarna een flink deel van zijn andere romans las. In de auteursindex hiernaast staan er elf titels, maar er moeten een paar meer zijn die ik las voordat ik in 2005 deze weblog startte. Ik las een poosje terug een artikel waar iemand in een bijzin De menselijke smet een van de beste romans van Philip Roth noemde, en die titel kwam me volledig onbekend voor. Besteld en gelezen. Het is inderdaad een prachtige roman, typisch Roth (of wat ik me daarvan herinner). Roth beschrijft het verhaal dat hij wil vertellen uiterst gedetailleerd en tegelijkertijd in vloeiende volzinnen die je dwingen door te lezen. Roths alter ego Zuckerman vertelt het verhaal van zijn kennis Coleman Silk bij wie het aan het eind van zijn carrière om een enkel woord verkeerd gaat, en die vervolgens van alles doet om het gelijk van (meteen) zijn hele leven te halen. Roth verbindt de geschiedenis van Amerika (met name de discriminatie van niet-blanken en de Vietnam-oorlog) met die van individuen, net zoals Ian McEwan deed in Lessen (zie hier), maar dan weer geheel anders. IJzersterke roman!

Begraafplaats

Eind 2022 herlas ik Een vlucht regenwulpen van Maarten 't Hart (zie hier de weblog), dat ik ooit eerder als middelbare scholier las. Nu De aansprekers. Roman van vader en zoon, dat ik eveneens las toen ik op de middelbare school zat en sindsdien niet meer. Ik had het boek niet eens in mijn boekenkast, dus bestelde ik een tweedehands exemplaar van de eerste druk uit 1979. Het stond me bij dat ik het een goed boek vond, en dat is het inderdaad! Eigenlijk meer dan goed. De ik-persoon Maarten krijgt te horen dat zijn vader, halverwege de vijftig, een dodelijke vorm van kanker heeft en het niet meer lang zal maken. Maar omdat die vader nog zo levenslustig is, raadt de dokter aan dit voor hem verborgen te houden. In de tragikomische roman keert de ik-figuur terug naar momenten uit zijn jeugd waarin zijn vader een beeldbepalende rol speelde. En daartussendoor speelt het heden van de steeds zieker wordende vader. Het is een typische 't Hart-roman: het geloof, hard werken, Maassluis etc. komen mooi door elkaar verweven voorbij. Het is bijzonder vreemd dat Maarten 't Hart nog niet de PC Hooftprijs kreeg; alleen al De aansprekers zou dat rechtvaardigen.
[Naschrift december 2024: onlangs werd bekend dat aan Maarten 't Hart de PC Hooftprijs is toegekend. Hulde!]

Dood

Ik had nog nooit een overzichtswerk over de middeleeuwen gelezen, de periode van zo'n 1000 jaar tussen pakweg 500 en 1500. Dat die periode-aanduiding uiterst discutabel is, evenals dat het een lange periode van stilstand (de donkere middeleeuwen) zou zijn, bewijst wel dit boek van Dan Jones. In Van Rome tot Rome. Een nieuwe geschiedenis van de middeleeuwen laat hij zien dat er op allerlei fronten ontzettend veel gebeurde, van oost tot west. Hij geeft in de inleiding toe dat de kern van de aandacht in Europa ligt - waren er middeleeuwen in Zuid-Amerika of Afrika? - maar dat is toch ook waar ik meer over wilde weten: de Europese middeleeuwen als periode zoals ik erover geleerd/gehoord heb. Dit boek is een mooi begin. Jones behandelt in 16 hoofdstukken evenzovele groepen mensen, en hangt daar ingenieus een stapsgewijze ontwikkeling aan op. Hier komen ze, in volgorde van behandeling, en grotendeels dus ook de chronologie van de tijd volgend: Romeinen, Barbaren, Byzantijnen, Arabieren, Franken, Monniken, Ridders, Kruisvaarders, Mongolen, Kooplieden, Geleerden, Bouwers, Overlevers, Vernieuwers, Zeevaarders, Protestanten. Er wordt enorm veel ver- en heroverd, geroofd, geplunderd, in de as gelegd, verkracht en uitgemoord in dit boek. In het hoofdstuk over de overlevers staat de grote pestepidemie van 1347-1351 centraal, die eenderde van de Europese bevolking het leven kostte. Maar ook de Mongolen en de Kruisvaarders konden er wat van. De Mongolen hadden een aparte maar doeltreffende aanpak om bij hun veroveringen richting het westen niet te veel energie hoeven te besteden aan het onder de duim houden van het veroverde achterland. Als een stad zich vrijwillig overgaf en zich onder het regime van de Khans plaatste, werd het gespaard. Maar bij enige vorm van verzet werd de stad belegerd, omsingeld en na verovering volledig uitgemoord en platgebrand. Enfin, dit boek biedt over de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen tijdens de middeleeuwen een aantrekkelijk overzicht.