Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Portugal weliswaar officieel neutraal, maar het werkte op enkele fronten nauw samen met zowel de Duitsers als met de geallieerden (met name Engeland). In Lisbon. War in the shadows of the city of light, 1939-1945 beschrijft Neill Lochery vooral de bedachtzame politiek van de Portugese dictator Salazar. Die was sinds 1932 aan de macht en voerde zijn bewind als een manager die alles naar zich toe trok. Hij was op een gegeven moment zowel president als minister van defensie en van binnenlandse zaken. Zijn dagprogramma was als een kantoorklerk die niets anders wilde dan werken. Salazars grootste angst was dat het Spanje van Franco, dat weliswaar aan de kant van Hitler en Mussolini stond maar niet aan de oorlog deelnam, uit bezigheidstherapie (en oude idealen) Portugal zou binnenvallen. Portugal had een zwak leger, dus Spanje zou Portugal binnen enkele dagen veroverd kunnen hebben. Salazar leverde aan Duitsland het metaal wolfraam, dat ruimschoots in de Portugese grond zat en dat Duitsland hard nodig had voor de eigen wapenproductie. Er waren zelfs hele dorpen waar de inwoners hun landbouwwerkzaamheden terzijde schoven en massaal wolfraam gingen delven. Die eenvoudige boeren werden betaald in de Portugese munt escudo, waar ze eigenlijks niks mee konden, behalve er sigaretten van draaien... Ook vond nazi-Duitsland aan het einde van de oorlog in Portugal een veilige thuishaven voor de (roof)goudvoorraad - het schijnt dat er in de kluizen van de Portugese centrale bank nog een aantal goudstaven met hakenkruizen liggen. Anderzijds kon Salazar geen nee zeggen tegen het verzoek van Engeland: Churchill deed een beroep op het (nog steeds geldende) oudste verdrag ter wereld, uit 1373 tussen Engeland en Portugal, waarin wederzijdse hulp was vastgelegd. Churchill (en met hem de Amerikanen) wilde de Azoren gebruiken als veilige pleisterplaats voor Amerikaans oorlogsmaterieel op weg naar Europa. Enfin, boeiende zaken. En ondertussen wemelde het in Lissabon van de Duitse en geallieerde spionnen, joden die uit bezet gebied hadden weten te ontkomen en verder wilden reizen, en journalisten die in de café's, hotels en casino's zich tussen al die spionnen begaven. Daaronder ook Ian Fleming, die hier inspiratie voor zijn James Bond-verhalen ontwikkelde.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten