Neutraal

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Portugal weliswaar officieel neutraal, maar het werkte op enkele fronten nauw samen met zowel de Duitsers als met de geallieerden (met name Engeland). In Lisbon. War in the shadows of the city of light, 1939-1945 beschrijft Neill Lochery vooral de bedachtzame politiek van de Portugese dictator Salazar. Die was sinds 1932 aan de macht en voerde zijn bewind als een manager die alles naar zich toe trok. Hij was op een gegeven moment zowel president als minister van defensie en van binnenlandse zaken. Zijn dagprogramma was als een kantoorklerk die niets anders wilde dan werken. Salazars grootste angst was dat het Spanje van Franco, dat weliswaar aan de kant van Hitler en Mussolini stond maar niet aan de oorlog deelnam, uit bezigheidstherapie (en oude idealen) Portugal zou binnenvallen. Portugal had een zwak leger, dus Spanje zou Portugal binnen enkele dagen veroverd kunnen hebben. Salazar leverde aan Duitsland het metaal wolfraam, dat ruimschoots in de Portugese grond zat en dat Duitsland hard nodig had voor de eigen wapenproductie. Er waren zelfs hele dorpen waar de inwoners hun landbouwwerkzaamheden terzijde schoven en massaal wolfraam gingen delven. Die eenvoudige boeren werden betaald in de Portugese munt escudo, waar ze eigenlijks niks mee konden, behalve er sigaretten van draaien... Ook vond nazi-Duitsland aan het einde van de oorlog in Portugal een veilige thuishaven voor de (roof)goudvoorraad - het schijnt dat er in de kluizen van de Portugese centrale bank nog een aantal goudstaven met hakenkruizen liggen. Anderzijds kon Salazar geen nee zeggen tegen het verzoek van Engeland: Churchill deed een beroep op het (nog steeds geldende) oudste verdrag ter wereld, uit 1373 tussen Engeland en Portugal, waarin wederzijdse hulp was vastgelegd. Churchill (en met hem de Amerikanen) wilde de Azoren gebruiken als veilige pleisterplaats voor Amerikaans oorlogsmaterieel op weg naar Europa. Enfin, boeiende zaken. En ondertussen wemelde het in Lissabon van de Duitse en geallieerde spionnen, joden die uit bezet gebied hadden weten te ontkomen en verder wilden reizen, en journalisten die in de café's, hotels en casino's zich tussen al die spionnen begaven. Daaronder ook Ian Fleming, die hier inspiratie voor zijn James Bond-verhalen ontwikkelde.

Fax5

Eerder dit jaar las ik het vierde deel van de Faxen aan Ger van Nicolien Mizee (zie hier de weblog), en nu deel 5: Een licht bewoond eiland. Wederom een verrukkelijk boek vol geneuzel, Mizee geeft het gewone dagelijkse leven en al zijn beslommeringen bijzonder aanstekelijk weer. Pas in het volgende zesde deel verschijnt haar debuutroman, in dit vijfde deel wel al veel over de voorbereidingen daarop. Maar zoals gezegd vooral dagelijks leven. Haar ouders blijven een bron van gedoe (en heerlijke beschrijvingen daarover), en reisjes naar Londen en Frankrijk zijn ook zeer grappig. Mizee herinnert zich dat ze eens met een andere bezoekster in het vakantielogement samen de afwas deed, en zij adviseerde die ander (die de vaat afdroogde) om niet steeds het bord te pakken dat zij net had afgewassen, maar juist eentje die al eerder in het afdruiprek was gezet - dan zou de theedoek niet zo snel te nat worden. Waarop die ander zegt: Ik moet natuurlijk helemaal niks. Het leukst is haar nichtje Bio van een jaar of zeven. Die is nog meer eigenzinnig en wereldvreemd dan Mizee. Laatst moest ze in haar schoolschrift woorden met een 'ei' opschrijven. 'Gezeik' schreef ze. Deel zes is ook al uit, en die komt spoedig uit Nederland deze kant op.

Zeeslag

Vier jaar na Grand Hotel Europa, bepaald geen tussendoortje in zijn oeuvre (hier de weblog), kwam Ilja Leonard Pfeijffer met een nóg ambitieuzere roman waaraan een enorme bronnenstudie aan vooraf is gegaan die meer tijd in beslag moet hebben genomen dan het schrijven van dit bijna 800 pagina's lange verhaal (exclusief bijna 200 pagina's nawerk). Alkibiades is een historische roman van de zuiverste soort: historisch omdat Alkibiades daadwerkelijk heeft geleefd en waarover heel veel bronnen van tijdgenoten bestaan, en een roman omdat Pfeijffer er ook fictie aan heeft toegevoegd. Per hoofdstuk wordt alles nauwkeurig verantwoord; het boek heeft daardoor tegelijkertijd een wetenschappelijk karakter. Maar bovenal is het een verhaal dat niet alleen leest als een trein, maar ook een boodschap voor het heden in zich draagt. Alkibiades leefde van ongeveer 450 tot 404 voor Christus en was een Athener in hart en nieren. Een mooie jongen, liefje van de filosoof Sokrates, en uiteindelijk belangrijk politicus, strateeg en veldheer. Tijdens zijn leven woedde de grote Peloponnesische oorlog tussen Athene en Sparta (431-404 v.Chr.) die zowel op land maar vooral ook op zee werd uitgevochten. Sparta was sterker op land, Athene op zee. Alkibiades leidde meerdere zeeslagen, maar werd door eigen Atheense politieke twisten verbannen en zelfs ter dood veroordeeld. Hij vindt een tijdje onderdak bij de vijand Sparta, en ook bij de Perzen, die het grootste deel van het huidige Turkije in hun macht hadden. Enfin, dit boek is enerzijds een heuse schelmen- en avonturenroman, en daarnaast een politiek-filosofische roman over de strijd tussen de democratie van Athene, de Spartaanse dictatuur en de monarchie van Perzië. Je waant jezelf in deze roman vol barokke volzinnen volledig in het antieke Griekenland, zeker ook omdat het verhaal als een soort verantwoording voor zijn daden door Alkibiades zelf wordt verteld. Het is een boek dat moeilijk valt weg te leggen. Nog niet overtuigd? Bekijk dan sowieso het interview met Pfeijffer in Buitenhof, zeer de moeite waard. Hier!

Geheim

Zo'n twintig jaar geleden las ik voor het eerst een boek van Philip Roth: Het complot tegen Amerika. Dat vond ik zo fascinerend en goed dat ik in de jaren daarna een flink deel van zijn andere romans las. In de auteursindex hiernaast staan er elf titels, maar er moeten een paar meer zijn die ik las voordat ik in 2005 deze weblog startte. Ik las een poosje terug een artikel waar iemand in een bijzin De menselijke smet een van de beste romans van Philip Roth noemde, en die titel kwam me volledig onbekend voor. Besteld en gelezen. Het is inderdaad een prachtige roman, typisch Roth (of wat ik me daarvan herinner). Roth beschrijft het verhaal dat hij wil vertellen uiterst gedetailleerd en tegelijkertijd in vloeiende volzinnen die je dwingen door te lezen. Roths alter ego Zuckerman vertelt het verhaal van zijn kennis Coleman Silk bij wie het aan het eind van zijn carrière om een enkel woord verkeerd gaat, en die vervolgens van alles doet om het gelijk van (meteen) zijn hele leven te halen. Roth verbindt de geschiedenis van Amerika (met name de discriminatie van niet-blanken en de Vietnam-oorlog) met die van individuen, net zoals Ian McEwan deed in Lessen (zie hier), maar dan weer geheel anders. IJzersterke roman!

Begraafplaats

Eind 2022 herlas ik Een vlucht regenwulpen van Maarten 't Hart (zie hier de weblog), dat ik ooit eerder als middelbare scholier las. Nu De aansprekers. Roman van vader en zoon, dat ik eveneens las toen ik op de middelbare school zat en sindsdien niet meer. Ik had het boek niet eens in mijn boekenkast, dus bestelde ik een tweedehands exemplaar van de eerste druk uit 1979. Het stond me bij dat ik het een goed boek vond, en dat is het inderdaad! Eigenlijk meer dan goed. De ik-persoon Maarten krijgt te horen dat zijn vader, halverwege de vijftig, een dodelijke vorm van kanker heeft en het niet meer lang zal maken. Maar omdat die vader nog zo levenslustig is, raadt de dokter aan dit voor hem verborgen te houden. In de tragikomische roman keert de ik-figuur terug naar momenten uit zijn jeugd waarin zijn vader een beeldbepalende rol speelde. En daartussendoor speelt het heden van de steeds zieker wordende vader. Het is een typische 't Hart-roman: het geloof, hard werken, Maassluis etc. komen mooi door elkaar verweven voorbij. Het is bijzonder vreemd dat Maarten 't Hart nog niet de PC Hooftprijs kreeg; alleen al De aansprekers zou dat rechtvaardigen.
[Naschrift december 2024: onlangs werd bekend dat aan Maarten 't Hart de PC Hooftprijs is toegekend. Hulde!]

Dood

Ik had nog nooit een overzichtswerk over de middeleeuwen gelezen, de periode van zo'n 1000 jaar tussen pakweg 500 en 1500. Dat die periode-aanduiding uiterst discutabel is, evenals dat het een lange periode van stilstand (de donkere middeleeuwen) zou zijn, bewijst wel dit boek van Dan Jones. In Van Rome tot Rome. Een nieuwe geschiedenis van de middeleeuwen laat hij zien dat er op allerlei fronten ontzettend veel gebeurde, van oost tot west. Hij geeft in de inleiding toe dat de kern van de aandacht in Europa ligt - waren er middeleeuwen in Zuid-Amerika of Afrika? - maar dat is toch ook waar ik meer over wilde weten: de Europese middeleeuwen als periode zoals ik erover geleerd/gehoord heb. Dit boek is een mooi begin. Jones behandelt in 16 hoofdstukken evenzovele groepen mensen, en hangt daar ingenieus een stapsgewijze ontwikkeling aan op. Hier komen ze, in volgorde van behandeling, en grotendeels dus ook de chronologie van de tijd volgend: Romeinen, Barbaren, Byzantijnen, Arabieren, Franken, Monniken, Ridders, Kruisvaarders, Mongolen, Kooplieden, Geleerden, Bouwers, Overlevers, Vernieuwers, Zeevaarders, Protestanten. Er wordt enorm veel ver- en heroverd, geroofd, geplunderd, in de as gelegd, verkracht en uitgemoord in dit boek. In het hoofdstuk over de overlevers staat de grote pestepidemie van 1347-1351 centraal, die eenderde van de Europese bevolking het leven kostte. Maar ook de Mongolen en de Kruisvaarders konden er wat van. De Mongolen hadden een aparte maar doeltreffende aanpak om bij hun veroveringen richting het westen niet te veel energie hoeven te besteden aan het onder de duim houden van het veroverde achterland. Als een stad zich vrijwillig overgaf en zich onder het regime van de Khans plaatste, werd het gespaard. Maar bij enige vorm van verzet werd de stad belegerd, omsingeld en na verovering volledig uitgemoord en platgebrand. Enfin, dit boek biedt over de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen tijdens de middeleeuwen een aantrekkelijk overzicht.

Inzet

Ik las al een paar boeken van Rutger Bregman (zie de auteurslijst hiernaast), waaronder zijn bestseller De meeste mensen deugen (zie hier de weblog). Nu zijn nieuwste boek Morele ambitie, dat na verschijnen meteen veel commentaar kreeg. Omdat ik vermoedde dat veel commentaargevers het boek niet eens gelezen hadden en ik er toch ook een oordeel over wilde hebben, was zelf lezen de enige optie. Het is een soepel lezend boek, vol typisch Bregman-optimisme. Zijn boodschap: laten mensen die het kunnen ophouden met hun onzinnige werk als adviseur/consultant (in de breedste zin van het woord) en hun kwaliteiten aanwenden om de wereld te verbeteren in plaats van vooraleerst hun bankrekening. En ja, daar zit wat in. Ik ken iemand die als fiscaal-jurist partner is bij een advocatenhuis/accountantsclub aan de zuidas in Amsterdam, en bedrijven bijstaat om zo weinig mogelijk belasting te betalen. Superslimme vent, maar geld verdienen (en onthouden aan de belastingen) is zijn enige drijfveer. Hoe treurig. De wereld zou er veel beter uitzien als dat soort lui zich zouden inzetten zoals de creatieve en interessante mensen die Bregman in dit boek beschrijft. En ja, niet iedereen hoeft ten koste van zichzelf volledig filantropisch te zijn, maar zolang een paar procent van de wereldbevolking rijker is dan alle anderen bij elkaar, is er iets grondig mis. Dit boek gaat daar geen verandering in brengen, maar de geprikkelde reacties nadat dit boek verscheen, bewijzen dat er allerwegen onderhuidse schaamte is over het wereldwijde onrecht van de welwaartverdeling.

48 uur

Af en toe een thriller, dat is gewoon lekker lezen. Ik las nog nooit iets van Steve Cavanagh maar zijn thrillers schijnen zeer spannend te zijn. Het verweer is een rechtbankthriller waarin alles binnen 48 uur gebeurt. Eddy Flynn wordt door Russische maffiosi gekidnapt en moet de baas van de clan in een moordproces weten vrij te pleiten. Zo niet, dan wordt zijn inmiddels ontvoerde dochter vermoord. Het is een uiterst complex verhaal waarin iedereen tegen de jurist lijkt te zijn. Enkele strohalmen blijken dan uiteindelijk voldoende om de ogenschijnlijk kansloze opdracht ten goede te keren. Er staat nog een Cavanagh op de plank met te lezen boeken, dus die thriller komt hier vast en zeker ook voorbij.

Vast

Inez Weski is een bekende topadvocate, was eens te gast bij het tv-programma Zomergasten en laatstelijk advocaat van Ridouan Taghi, die na het Marengo-proces is veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. Weski werd in april 2023 zelf gearresteerd onder verdenking van deelname aan een criminele organisatie. Ze zat enkele dagen in beperkingen, in een ondergrondse bunker en daarna in een gewone gevangenis, en werd in juni 2023 weer op vrije voeten gesteld. Haar proces moet nog plaatsvinden. In Het geluid van de stilte beschrijft ze wat haar overkwam, en hoe ze was overgeleverd aan ogenschijnlijke willekeur van haar bewaarders. Haar proces wordt uiterst interessant: welk bewijs en welke overwegingen zal het openbaar ministerie aandragen om een bekende topadvocaat te arresteren en vervolgens zo te behandelen? Wat zat daarachter? Onlangs verscheen in NRC Handelsblad een interview met de hoogste baas van het OM Rinus Otte en zijn laatdunkende uitspraken over Weski beloven weinig goeds. In dit boek waarschuwt Weski voor de werkwijze van het OM: niet alleen tegen haar maar ook tegen anderen worden in Nederland internationale rechtsverdragen met voeten getreden, alles ten dienste van de (vermeende) waarheidsvinding. De advocaat heeft het daarbij steeds lastiger; deze is immers gebonden aan de ultieme geheimhouding - een van de pijlers onder ons rechtssysteem. Hoe Weski zich gaat opstellen tijdens haar eigen proces wordt dan ook minstens zo interessant. Dit is verder geen gemakkelijk boek. Weski duikt regelmatig de theorie in, en omdat het boek ook vanuit ingehouden woede geschreven lijkt, wordt niet alles even gelijkmatig en toegankelijk beschreven. Maar het is desalniettemin een belangrijk boek voor wie meer inzicht wil krijgen in hoe ons rechtssysteem in tijden van verrechtsing, strenger straffen en hakbijlpolitiek het steeds zwaarder te verduren heeft.

Draad

Trouwe volgers van deze weblog weten dat ik de serie dagboeken van Hans Warren aan het herlezen ben. Nog enkele laatste delen te gaan, en dan is dat voltooid. Vorig jaar kwam het er niet van om het 19e deel te lezen (ik las de vorige twee delen eind december 2022, zie hier de weblog daarover), maar nu dan eindelijk wel Geheim dagboek 1993-1995. Dat verscheen in 2007 en toen bestond deze leeslog ook al, dus zie hier de eerste weblog uit datzelfde jaar - ik schreef er weinig inhoudelijks over trouwens. Het is een prachtig boek, waarin Warren en vriend Molenaar veel ruziën, enorm hard werken aan o.a. eerdere delen van het dagboek om uitgegeven te worden, de jaarlijkse poëziekalender en een Plato-vertaling (welja!), veel restaurants bezoeken (o.a. voor het culinaire tijdschrift Lekker waar zij rapporteurs voor zijn), veel kunst kopen en andere uitstapjes maken. En ondanks dit alles is Warren het liefst gewoon thuis, ongestoord genietend van zijn kunstverzameling, boeken, muziek en wat niet al. Hij beschrijft alles uiterst gedetailleerd, je leeft werkelijk méé. En dan ben je als lezer even helemaal los van je eigen omgeving. Heerlijk.

Moeilijk

Een kleine drie jaar geleden las ik een privé-domeindeel met mémoires van Clarice Lispector (1920-1977), de Braziliaanse schrijfster die als één van de belangrijkste schrijfsters van dat land wordt beschouwd, en die door veel Brazilianen wordt vereerd als een koningin. Dat privé-domeindeel (zie hier de weblog) vond ik lezenswaardig maar ook apart. Ik noemde in die weblog al dat er in het Nederlands een bundel met al haar verhalen was verschenen en die las ik de afgelopen maanden. In Alle verhalen zijn ruim tachtig meestal korte verhalen samengebracht die eerder in aparte bundels verschenen. Ik kan er niets anders van maken, maar ik heb me door dit dikke boek heen moeten worstelen zonder er plezier aan te beleven. Net als in De ontdekking van de wereld staat in de meeste verhalen het alledaagse leven centraal en lijken die een autobiografisch karakter te hebben. Maar Lispector bekijkt die werkelijkheid gaandeweg vanuit een steeds surrealistischer perspectief. Nadat ik sommige verhalen had uitgelezen wist ik eigenlijk totaal niet wat ik nu gelezen had cq waar het überhaupt over ging. Ik las op internet, in de NRC en elders veel lyrische berichten over Lispector en haar werk, maar ik heb zelden zo geworsteld met het uitlezen van een boek. Kennelijk is de wereld van Clarice Lispector niet de mijne.

Vertellen

Van Ian McEwan las ik meerdere romans, en bijna altijd met groot genoegen. Zie de auteursindex hiernaast. Zijn jongste roman Lessen uit 2022 behoort tot het beste wat ik van hem las. Het is een roman van bijna 600 bladzijden en je leest het boek met groeiende verbazing over zoveel vertelkunst. In het kort: McEwan verweeft het levensverhaal van hoofdpersoon Roland met een aantal belangrijke momenten uit de naoorlogse geschiedenis: de Cubacrisis, de ramp met de kerncentrale van Tsjernobyl, de val van de Berlijnse Muur... Het leven van Roland verloopt niet alledaags: hij wordt op zijn veertiende door zijn pianolerares ingewijd in de seks (waar hij enorm van geniet), zijn latere echtgenote loopt plotseling bij hem weg, zijn nieuwe huwelijk duurt ook niet lang, enzovoort. En al deze gebeurtenissen vormen een prachtig harmonisch geheel, zodanig vloeiend aaneengeschreven dat je slechts één ding wilt: dóórlezen.  Harry Mulisch probeerde het aan elkaar knopen van momenten uit de geschiedenis en het verhaal van een hoofdpersoon eveneens, onder andere met De Aanslag (zie hier), maar hoe oneindig beter en knapper is Lessen. Een niet te missen roman.

Boekenweek 2024

Tussen de vorige en deze weblog heb ik de lay-out van de blog gewijzigd. Het bleek (voornamelijk bij mijn weblog over klassieke muziek, zie de link hier rechts) dat de voormalige opmaak niet meer werd ondersteund, en ik steeds moest kloten met html-tags om witregels te fatsoeneren. Meteen ook maar deze Leeslog overgezet naar een nieuwe template. Enfin, door met een volgende leeslog, want ik lig te veel boeken achter. Eind maart las ik in het vliegtuig naar Dresden (zie de klassieke muziek weblog) het boekenweekgeschenk van dit jaar, geschreven door De Chabotten: vader Bart, moeder Yolanda en hun vier zoons Sebastiaan, Maurits, Splinter en Storm. Van zowel Bart Chabot als van enkele van de zoons die ook boeken hebben geschreven had ik nog nooit iets gelezen. En na dit boekenweekgeschenk Gezinsverpakking heb ik ook geen behoefte meer van hen te lezen. Dit is een mislukt boekenweekgeschenk, draaiend om twee onderwerpen: 1. kijk ons eens een aparte leuke bijzondere en geweldige familie zijn, en 2. het levenseinde van hond Bril. Weinig diepgaand alles. Het doodgaan van de hond, beschreven door zoon Splinter, ontroerde me nog een beetje, misschien vooral omdat ik twee oude poezen heb die wellicht ook vroeg of laat een plekje in de tuin gaan krijgen. Het zal niet voor niets zijn dat het boekenweekgeschenk van volgend jaar niet naar een van tevoren uitgekozen schrijver gaat, maar (zoals heel vroeger) een keuze uit inzendingen wordt. De goede schrijvers om een boekenweekgeschenk te laten schrijven waren duidelijk op.

Ingerommeld

Twee jaar geleden las ik kort na elkaar de eerste twee delen van wat een serie van vier zou moeten worden over de Italiaanse dictator Mussolini, geschreven door Antonio Scurati. M. De zoon van de eeuw (zie hier de weblog) en M. De man van de voorzienigheid (hier) beschrijven tezamen de periode 1919-1932 waarin Mussolini aan de macht komt, deze bestendigt en vervolgens een steeds steviger grip op de politiek en de maatschappij neemt. Ik ging na het uitlezen van dat tweede deel ervan uit dat het derde deel de verdere jaren dertig zouden beslaan, maar toen vorig jaar dat derde deel verscheen, bleek het te beginnen in het voorjaar van 1938, en eindigt het twee jaar later, juni 1940. Naar ik heb begrepen komt er geen verder deel meer. M. De laatste dagen van Europa is een uitermate beklemmend geheel, op dezelfde manier opgebouwd als die eerdere delen: gereconstrueerde, dus fictionele stukken over politieke ontwikkelingen, afgewisseld door citaten uit brieven, krantenartikelen, telefoongesprekken etc. die de feitelijke omlijsting van die gereconstrueerde delen vormen. In dit boek is Hitler de leidende figuur in Europa, hij deelt de lakens uit, en Mussolini verdwijnt steeds meer naar het tweede plan. Hij doet echter alsof hij de enige is waarnaar Hitler luistert, maar dat is volledig misplaatst. Het verdrag van München (en de voorbereidingen ervan) van september 1938 neemt een flinke plaats in in het geheel, maar daarna wordt duidelijk dat Mussolini en dus Italië zich als een klein kind aan de hand van Hitler de Tweede Wereldoorlog laat inrommelen, eigenlijk alleen maar om zogenaamd voor vol aangezien te worden. Met vreselijke gevolgen. Scurati gaf onlangs een interessant interview aan NRC Handelsblad, over de langzame maar kennelijk niet te stoppen afbraak van de democratie in Italië en andere Europese landen. l'Histoire se répète? Voor wie artikelen uit de NRC kan openen, zie hier.

Eindexamen

Afgelopen najaar las ik Bestsellerboy, de tweede roman van Mano Bouzamour, zie hier de weblog. Die roman gaat over het succes van zijn debuut en zoals aangekondigd las ik dat nu ook. De belofte van Pisa verscheen in 2013 en is zeer goed geschreven en opgebouwd. Ik las de 31ste druk, een droomdebuut inderdaad. De ik-persoon leeft in twee verschillende werelden: enerzijds die van zijn Marokkaanse afkomst, ergens in de Amsterdamse Pijp, met een broer en vrienden die het niet altijd even nauw nemen met de maatschappelijke regels, en anderzijds die van het keurige Amsterdam-Oudzuid waar hij op het Hervormd Lyceum zit en het halen van zijn middelbareschooldiploma als hoogste doel heeft. Het boek leest als een trein, is allesbehalve eendimensionaal, en heeft tegelijkertijd ook het karakter van een verhaal dat verteld móest worden. Die tweede roman verscheen vijf jaar na dit debuut, en sindsdien publiceerde Bouzamour nog geen derde roman. Ook heeft hij zich voor zover ik weet nog niet laten strikken door een krant of tijdschrift om wekelijkse columns te schrijven; een dodelijk recept om schrijvers van het schrijven van boeken af te houden. Ik ben benieuwd naar die derde roman...

Violist

Totdat ik begin 2021 naar Portugal verhuisde was ik ruim dertig jaar lang een frequent bezoeker van concerten van het Koninklijk Concertgebouworkest. In mijn weblog over klassieke muziek (zie hier) kun je daar een goede indruk van krijgen. De laatste tien/vijftien jaar speelde bij de eerste violisten een blonde kerel mee, Marc Daniel van Biemen, die soms in plaats van papieren bladmuziek een iPad met de te spelen noten voor zich had. Via een knopje op de grond kon hij met zijn voet naar de volgende pagina van de 'bladmuziek' bladeren. Van Biemen is niet wars van publiciteit, zijn levensverhaal en vooral: moeilijke jeugd was me niet onbekend. Ook volg ik hem op instagram, waar hij vooral veel mooie plaatjes van bezochte steden, borden eten in restaurants en glazen goede wijn 'post'. Vorig jaar verscheen zijn boek Violist. Spelen en leven in het Koninklijk Concertgebouworkest. Het is een soort autobiografie tot nu toe, 'portret van de kunstenaar als jongeman'. Een heuse pageturner, vooral vanwege de vele kijkjes achter de schermen van het KCO. Van Biemen koos een mooie dagboekvorm en hij schrijft vloeiend. Hij springt wat van de hak op de tak, maar schrijven is nu eenmaal niet zijn belangrijkste talent. Heerlijke bespreking van dit boek door Maarten 't Hart: zie hier! 

Fax4

Ongeveer een jaar geleden las ik het derde deel van de serie faxboeken van Nicolien Mizee (zie hier de weblog) en begin dit jaar het vervolg: Hoog en laag springen. Faxen aan Ger. Het is het meest vermakelijke deel tot nu toe (deel 5 staat reeds op mijn plankje met nog te lezen boeken). En dat terwijl de relatie van Nicolien met Louise strandt, en het voltooien van het manuscript van haar eerste boek niet zonder slag of stoot gaat. Vooral het gedoe met haar ouders is hilarisch. Haar moeder is een snel ontvlambaar type, terwijl haar vader allerlei streken uithaalt maar steeds de vermoorde onschuld speelt. En omdat Nicolien het hart op de tong heeft, zijn de bijeenkomsten bijzonder onvoorspelbaar. Alleen al het afspreken van wie waar met Kerstmis op bezoek gaat... Verrukkelijk pretentieloos.

Obsessies

Anderhalf jaar geelden las ik acher elkaar twee romans van Irvin D. Yalom, waarin steeds een filosoof centraal stond: Het raadsel Spinoza en De Schopenhauerkuur. Zie hier de weblog waarin ik beide boeken bespreek. Geen meesterwerken, maar wel boeken waarin je een goede indruk van die filosofen krijgt. Yalom schreef nog een derde roman over een andere filosoof dus die las ik nu ook: Nietzsches tranen. Roman van een obsessie. In deze roman hebben Friedrich Nietzsche en de briljante en succesvolle Weense arts Josef Breuer, mentor van de jonge Sigmund Freud, in het najaar van 1882 lange gesprekken waarin de aanleiding - de wankele geestesgesteldheid van Nietzsche - gaandeweg kantelt en overgaat in de problemen van de aanvankelijk zo stabiel ogende Breuer. De overgrote meerderheid van de roman bestaat uit dialogen, soms zeer (te) filosofisch. Maar toch boeit het boek. Eigenlijk maakt juist de als romanpersonage opgevoerde Freud het verhaal extra interessant: je lijkt als lezer naast de wieg van de psychoanalyse te staan. Overigens: Nietzsche en Breuer hebben elkaar in het echt nooit ontmoet, dus alles is fictie. Bepaald geen pageturner, en zeker geen must-read, maar toch ook een goed begin van het nieuwe leesjaar.

Compost

Ik heb een royaal stuk land bij mijn Portugese huis, alsook een moestuin. En een compostbak, ergens halverwege dat grote terrein. Daar stortte ik tot voor kort alleen onkruid en gemaaid gras in, maar een poosje geleden kocht ik een emmertje waarin ik groenteafval uit de keuken doe, en als dat emmertje vol is leeg ik het in die compostbak. Dat gebeurt zo elke maand. Ik deed dat eind december ook, en las later die dag een verhaal in het laatste boek van het jaar 2023: Calypso, een verhalenbundel van David Sedaris. En las opeens deze zin: Thuis ga ik iets nuttigs doen wanneer het horloge zegt dat ik moet opstaan - de groenafvalemmer in de compostbak legen of wat overhemden aan de waslijn hangen. Bij de uitgeverij waar ik al jaren voor werk gaven we enkele jaren een boek uit van een hooggeleerde wiskundige: Toeval bestaat niet. Zou het? Groenafvalemmers legen in de compostbak doe je niet dagelijks, gesteld dat je überhaupt een compostbak en een groenafvalemmer hebt, en ook nog boeken leest. Ik las van David Sedaris ooit eerder een boek, in 2002 zijn verhalenbundel Naakt. Daar vond ik weinig aan, maar na wat positieve berichten over latere boeken van deze Amerkaan besloot ik weer eens iets van hem te lezen. Calypso is een autobiografisch getinte bundel met frisse beschouwingen over alledaagse zaken. Het boek leest vlot weg; altijd leuk om te lezen hoe iemand met ironische blik tegen zijn eigen even aankijkt. Vooral de scherpe dialogen tussen familieleden zijn vermakelijk. Ik ga wat meer boeken van hem in huis halen.

Zoektocht

Ik schreef al eerder dat ik mezelf weleens tekort doe door niet mee te doen aan het lezen van boeken die wat verkoop betreft opeens heel succesvol zijn. Ik weet niet waarom dat is; zeker niet uit afkeer van bestselling boeken. Waarschijnlijk vooral omdat ik zoveel andere boeken op mijn lijst heb staan. Enfin, Nachttrein naar Lissabon van de Zwitserse schrijver Pascal Mercier was zo'n hype. Het verscheen in 2004; ik las nu de 53ste druk van de Nederlandse vertaling. Je verwacht bij zo'n succes een makkelijk leesbare pageturner, maar dat is dit boek allerminst. De hoofdpersoon is een wat saaie leraar klassieke talen in het Zwitserse Bern, en na een korte mysterieuze ontmoeting met een onbekende vrouw stapt hij in de trein naar Lissabon om alles te weten te komen over de Portugese arts Amadeu de Prado, van wie hij door die vrouw een boekje met bespiegelingen in handen gedrukt kreeg. In enkele weken ontmoet hij allemaal sleutelfiguren uit het leven van De Prado, deels uit de periode van de Salazar-dictatuur waartegen De Prado en die figuren in het verzet zaten. Deze roman biedt een mengeling van nog meer filosofische bespiegelingen van deze arts, van ontmoetingen met die sleutelfiguren die over De Prado vertellen en over de tijd waarin hij leefde. Een uitermate mooi combinatie, al vond ik de 'citaten' uit De Prado's werk soms moeilijk te volgen. De couleur locale van de Portugese hoofdstad is daarentegen prachtig opgetekend, de gesprekken met de familieleden en vrienden van de Prado zijn erg indringend. Allesbehalve een pageturner, maar een rijke roman, terecht bestselling!

Cirkel

Ik besloot al vroeg op de middelbare school dat ik leraar Nederlands wilde worden. In schooljaar 1983-1984 zat ik in de eindexamenklas van het Atheneum en in oktober hielden de universiteiten hun open dagen voor de aankomende eerstejaars. Met mijn vader bezocht ik op twee zaterdagen de open dag in Utrecht en Leiden. Utrecht was een rommelige toestand, en in Leiden was alles strak georganiseerd. Er was ook een 'voorbeeld-hoorcollege', in de grootste collegezaal van het collegezalengebouw net buiten de stad. En dat werd nota bene gegeven door een hoogleraar van mijn studie Nederlands; het had net zo goed door een hoogleraar Natuurkunde, Arabisch of Rechten gegeven kunnen worden. En daar beneden stond hij: Frits van Oostrom, hoogleraar Middelnederlandse letterkunde, 30 jaar oud, en hij hield een uur lang de honderden aanwezigen (middelbare scholieren en hun ouders) ademloos gevangen in een boeiend verhaal getiteld 'Reynaert de Vos door de eeuwen heen'. Na afloop was er geen twijfel mogelijk: ik zou in Leiden gaan studeren. Het werden vijf prachtige jaren. Inderdaad: je studiejaren behoren tot de mooiste tijd van je leven. Van Van Oostrom kreeg ik met name in het eerste jaar nog vele hoorcolleges, ook al koos ik later een andere richting dan de Middelnederlandse letterkunde. Hij zat bij mijn afstuderen - in het Academiegebouw aan het Rapenburg - wel de eindexamencommissie voor. Van Oostrom ging kort geleden met emeritaat (hij is nu 70), en als soort van afscheid publiceerde hij een boek over het onderwerp waar hij zijn hele carrière gefascineerd door was: De Reynaert. Leven met een middeleeuws meesterwerk. Het is een prachtig boek waarin Van Oostrom alle facetten van de Reynaert belicht: de vele versies (het door Willem ergens halverwege de dertiende eeuw geschreven manuscript is vooralsnog onvindbaar, maar wel in varianten overgeleverd), de belangrijkste tekstbezorgers ervan, de context, een gedetailleerde analyse van verhaal en tekst, enzovoort. En bovendien een eigen nieuwe teksteditie. Van Oostrom schrijft prachtig, de eruditie spat van de pagina's, en toch ook is dit geen gemakkelijk boek om te lezen. Maar waarom zou het dat moeten zijn? Een boek om aandachtig en zonder haast te lezen. Je wordt als lezer getrakteerd op oneindig veel moois.

Succes

Ik had nog niet eerder van Mano Bouzamour gehoord, maar kreeg een poosje terug zijn tweede roman Bestsellerboy uit 2018 cadeau. Het leest als een trein en is zeer boeiend. Bouzamour, geboren in 1991, groeit op in de Amsterdamse Pijp, en is enerzijds een straatmarokkaan, anderzijds gaat hij naar het gymnasium en interesseert hij zich voor literatuur. In 2013 verschijnt zijn debuutroman De belofte van Pisa, en dat wordt een enorm succes. Dat boek heb ik volledig gemist, maar deze tweede roman gaat over het voltooien en verschijnen van dat debuut, en het enorme succes daarvan. Er is ook een keerzijde: door die debuutroman wordt hij door zijn conservatieve ouders op straat gezet en verstoten door zijn Marokkaanse straatvrienden. Bouzamour beschrijft alles met grote vaart en het is tegelijkertijd een heel originele roman: ik ken geen andere roman waarin over zo'n droomdebuut wordt geschreven. Liefhebbers van het uitgeefwereldje (zoals ik) smullen van de passages waarin de ik-figuur contact heeft met Mai Spijkers, zijn uitgever. Bouzamour beheerst het vak: zowel de naam van de auteur (de ik-persoon) als de titel van dat debuut zijn anders dan in werkelijkheid. Je mag zo'n roman dus nooit als volledig autobiografisch cq waargebeurd lezen. Dat debuut heb ik onlangs laten overkomen uit Nederland en ga ik spoedig ook lezen.

Hernieuwd

Ik las ooit al een aantal boeken van Adriaan van Dis, maar de laatste keer, en enige in deze leeslog besproken, in 2008, was Indische duinen (zie hier de weblog). Afgelopen zomer verscheen een nieuwe roman van hem en ik liet dat door vrienden uit Nederland meenemen. naar zachtheid en een warm omhelzen (zonder hoofdletters) is een mooi, poëtisch verhaal over een jongen die vlak na de oorlog een tijdje bij zijn grootvader gaat wonen, die een huishoudster 'voor dag en nacht' heeft: Ommie. In haar vindt de jongen (Adriaan) iemand met wie hij voor het eerst nauwe verbondenheid voelt. Het is een intieme,  kleingehouden, ik zou haast zeggen impressionistische roman, een verzameling indrukken die samen meer zijn dan de som der delen. Goed gedaan, dus ik wilde meteen meer. Er stonden meer bezoeken op het programma, dus werd Vijf vrolijke verhalen meegebracht, een bundel verhalen uit 2021. Je moet meteen denken aan Tien vrolijke verhalen van Gerard Reve, en voor zover ik me daarvan iets herinner is er wel enige verwantschap: niks om te lachen, maar ook lichtvoetig, geraffineerd, fraai verhalend. Van Dis plakt je niet keihard achter het behang, maar doet je wel doordenken lang nadat je de laatste pagina gelezen hebt. 

Verleden

De nieuwste roman van Tommy Wieringa werd in de NRC neergesabeld, maar Nirwana verdient dat geenszins. Een van mijn eerste weblogs in november 2005 (!) ging over Joe Speedboot (zie hier) en een betere roman schreef Wieringa sindsdien niet meer. Ik las veel van hem, zie de auteursindex hiernaast, en gelukkig kreeg ik zijn laatste roman onlangs cadeau van bezoekende vrienden. Ik las Nirwana met plezier. Een meesterwerk is het geenszins, het had stellig korter en kernachtiger gekund. Maar het is wel een vloeiend geschreven en boeiend verhaal over een rijke familie met een oorlogsverleden, inclusief een romanpersonage genaamd Tommy Wieringa die niet bepaald een positieve indruk achterlaat. Wieringa (de auteur van dit boek) knoopt veel lijnen aan elkaar zonder dat het te zwaar of te bedacht wordt, en dat is een verdienste. Bij Harry Mulisch zou zoiets allemaal té zijn. Wieringa blijft een schrijver die het verdient gelezen te worden.

Afrekening

Na de zwaargewichten van Etty Hillesum (hier) en Harry G.M. Prick (hier) las ik in drie dagen Hoe vermoord ik mijn familie, de debuutroman van de Engelse journaliste Bella Mackie. Ogenschijnlijk geen boek voor onder de glazen salontafel als er familiebezoek is, maar het is een uiterst origineel, grappig en ingenieus verhaal dat het succes in Engeland (meer dan 1 miljoen verkocht, volgens het omslag) alleszins begrijpelijk maakt. De ik-persoon vertelt het verhaal vanuit de gevangenis, waar ze vastzit voor een moord die ze juist niet gepleegd heeft terwijl ze wel enkele andere moorden op haar geweten heeft. Die pleegde ze uit wraak voor het feit dat haar stinkend rijke vader na de one night stand met haar moeder niets meer met haar moeder en haarzelf (als 'product' van die one night stand) te maken wilde hebben. Ze pleegt die moorden op de familie van vaderskant op uiterst ingenieuze wijze, neemt voor iedere moord ruim de tijd, bereidt deze goed voor. Het slot is even ingenieus als onverwacht. Mackie weeft flink wat maatschappijkritiek in haar verhaal, en ze kent haar klassiekers: dit is geenszins eendimensionale chicklit, of iets vergelijkbaars. Zeer aanbevolen.

Inlossing (1)

In de vierde en vijfde klas van de havo op het Bernardinuscollege in Heerlen had ik een bevlogen leraar Nederlands, Jacques Kersten, over wie ik ooit een mooie herinneringsbundel las (zie hier de weblog). Ergens tijdens deze twee schooljaren, waarschijnlijk toen ik in de vijfde zat (schooljaar 1981-1982) noodde Kersten ons aanwezig te zijn bij een lezing van een kenner van het leven en werk van een van de Tachtigers: Lodewijk van Deyssel. En zo fietste ik op een doordeweekse avond na het avondeten terug naar school om die lezing van een zekere Harry G.M. Prick bij te wonen. Het werd een gedenkwaardige avond. Prick bleek een hoogstaanstekelijk verteller: volzinnen per strekkende meter, uitermate grappig en bevlogen... we hingen aan zijn lippen. Prick vertelde over het leven van Van Deyssel, en bij de pauze, zo ergens rond negen uur/half tien, was hij aanbeland bij het achttiende levensjaar van Van Deyssel. Aangezien Van Deyssel ruim in de tachtig is geworden, kon dat dus nachtwerk worden. Dat werd het niet, maar die avond staat in mijn geheugen gegrift, en toen ruim vijftien jaar later de tweedelige biografie over Van Deyssel van de hand van Prick verscheen, nam ik me voor die ooit te gaan lezen. Tweedehands zijn die twee vuistdikke boeken makkelijk vindbaar, en vorig jaar kocht ik ze voor tezamen 35 euro. Naast Het verzameld werk van Etty Hillesum (zie hier) was het eerste deel van deze biografie In de zekerheid van eigen heerlijkheid. Het leven van Lodewijk van Deyssel tot 1890 het tweede grote leesproject dit jaar; ik deed er een klein half jaar over. De naam Lodewijk van Deyssel is een pseudoniem voor Karel Alberdingk Thijm, geboren in 1864, jongste zoon van de grote katholieke voorman Josef Alberdingk Thijm. De architect Pierre Cuypers (o.a. Rijksmuseum en Centraal Station in Amsterdam) was een oom van Karel, de componist Alphons Diepenbrock een neef. De jonge Karel was een lastpak, stond voortdurend (zoals Godfried Bomans zou zeggen) in gespannen verhouding met het ouderlijk gezag, werd naar het seminarie Rolduc gestuurd maar bleek ook daar niet te handhaven, had als achttienjarige een verhouding met een in die tijd beroemde toneelspeelster van in de veertig, maar werd verliefd op de huishoudster van het ouderlijk huis aan de Keizersgracht, en trouwde haar uiteindelijk ook. Prick laat geen detail onbenoemd, vandaar dat dit eerste deel over Deyssels eerste 26 levensjaren, exclusief noten- en bibliografieapparaat, ruim 900 pagina's in beslag neemt, grote en dichtbedrukte pagina's bovendien. Maar: wat een ultiem leesgenot biedt dit boek! Harry G.M. Prick is een meester in - in mijn ogen - weelderig, grandioos, barok, vloeiend, ironisch-humoristisch, mooi, afgewogen etcetc. taalgebruik. Na twintig pagina's was ik doodop na zoveel prachtigs, vandaar dat ik zo lang over dit boek deed. Doodop, maar uiterst voldaan. Ik heb zo vaak moeten schateren om zoveel verrukkelijke zinnen. Voorbeeld: Van Deyssel moest na zijn huwelijk met de huishoudster uiteraard Amsterdam uit; ver weg van de roddel. Hij ging met zijn geliefde wonen in een huurhuis te Houffalize in de Ardennen. Over het eerste bezoek van zijn ouders werd uitgebreid gecorrespondeerd (of zoals Prick meermaals schrijft: men stond met elkaar in epistolair contact), en in die correspondentie werd uitgebreid geschreven wat moest worden meegenomen. Van Deyssels moeder was zeer strak in de katholieke leer, en aldus...: Veel geschrijf, over en weer, bracht ook de aanstaande logeerpartij met zich mee. Moeder kon eenvoudig niet buiten een voetenbankje, zodat er tot in het oneindige gedelibereerd werd over het al dan niet per bode vooruitzenden van het aan moeder meest dierbare voetenbankje en over het bijzonder onthand zijn gedurende de tijdsspanne tussen het vertrek van dit bankje en het zélf afreizen naar Houffalize. Het was weer Karel die er toen moeder op wijzen moest, dat zij nog over een tweede rieten voetenbankje beschikte, dat weliswaar door zijn onaanzienlijk voorkomen niet het bankje van haar voorkeur was en dan ook op zolder een verborgen leven leidde, maar dat nu toch uitmuntend geschikt leek om per bode vervoerd te worden, en wel in het gezelschap van een prie-Dieu, een zwarte bidstoel met fraai geornamenteerd familiewapen, zonder welke bidstoel het de moeder blijkbaar niet mogelijk was zich tot haar Heer en Schepper te richten. Ja, kom er maar om tegenwoordig, zulke passages lees je zes keer voor ultiem plezier, en het staat er vol mee op bijna iedere bladzijde van dit 900-pagina's dikke boek... Tenslotte: Prick las als tiener (tijdens de oorlog) alles van Van Deyssel, raakte in de ban van hem, en durfde het aan in epistolair contact met Van Deyssel te treden, en dat leidde ertoe dat Van Deyssel - in de tachtig - de jongeling Harry G.M. Prick aanwees als zijn biograaf. Van Deyssel overleed in 1952, dit eerste deel van de biografie verscheen in 1997. Levenswerk van de beste soort. In 2024 lees ik stellig het tweede deel over de resterende zestig jaar van Van Deyssels leven. Ik verheug me er enorm op, vooral vanwege de onnavolgbaar grandioze schrijfstijl van Harry G.M. Prick. 

Overtuiging

Ieder jaar heb ik wel een dik moeilijk boek waar ik langere tijd over doe. Vorig jaar was dat een vuistdikke biografie van Verdi (zie hier de weblog). Dit jaar zijn dat er twee, om te beginnen Het verzameld werk van Etty Hillesum. Ik las nog nooit iets van haar. Nu alles - of in elk geval tot nu toe boven water is gekomen - in een uitgave verzameld is, wilde ik me in een keer van deze tekortkoming ontdoen. Dit verzameld werk bevat bijna 600 pagina's aan dagboeken, en vervolgens ruim honderd pagina's brieven. Hillesum begon in 1941 haar dagboek, op aanraden van de Duitse handlezer Leo Spier die vlakbij in Amsterdam-Zuid woonde. Met name de eerste helft van deze dagboeken zijn niet eenvoudig. Hillesum filosofeert erop los, en citeert lange stukken in het Duits uit de boeken die ze leest (met name Rilke). Ook gesprekken met Spier noteert ze in het Duits. Deze stukken hadden wat mij betreft achterin in het boek in vertaling opgenomen mogen worden. Wanneer Hillesum vrijwillig naar Westerbork gaat worden de dagboeken steeds beklemmender. Ze is in dienst van de Joodsche Raad en kan wanneer ze wil terug naar Amsterdam. Maar ze gaat ook steeds weer terug naar Westerbork, waar ze het leed van de (tijdelijke) kampbewoners wil verzachten. Over haar overtuiging dat ze niet wil onderduiken (wat haar meerdere keren is aanbevolen en waartoe ze ook is uitgenodigd) omdat ze het lot van haar volk wilde delen, lees je in deze dagboeken en brieven niets, maar je zou je haar wel willen toeschreeuwen. Ook omdat ze op een gegeven moment heel expliciet schrijft dat iedereen die op transport naar het oosten moet, een gewisse dood tegemoet gaat. Ongelooflijk, op hemelsbreed misschien anderhalve kilometer van elkaar schreven Etty Hillesum en Anne Frank hun beroemd geworden dagboeken; als ze beiden de oorlog hadden overleefd zouden ze nog veel grandioze literatuur hebben geschreven. Hillesum ging in september 1943 zelf op transport; een klein jaar voordat Anne Frank en haar familie uit het Achterhuis werden opgepakt. Hun boeken staan nu wel naast elkaar in mijn boekenkast.

Oorlog

Groter oorlog dan die in Atjeh heeft Nederland nooit gevoerd. In tijdsduur kan hij vergeleken worden met de tachtigjarige oorlog. In dodental (meer dan honderdduizend) is hij als militair gebeuren voor ons land onvergelijkbaar. Zo begint Paul van 't Veer zijn inleiding van het boek De Atjeh-oorlog, die ergens in 1873 begon en een kleine zeventig jaar later eindigde met de Japanse invasie van Indonesië. Atjeh (in Nederlandse benaming) is het noordelijkste deel van het Indonesische eiland Sumatra en vanuit Nederlands perspectief een opstandige provincie die met alle macht onderworpen moest worden. Van 't Veer beschrijft in vier hoofdstukken de evenzovele oorlogen die de koloniale heerser tegen tegen deze opstandige provincie uitvoerde. Op papier met succes, maar geheel onderworpen werd Atjeh nooit. Ook na de Indonesische onafhankelijkheid was Atjeh een streng-Islamitisch probleemgebied. De tsunami van 2004 verwoestte Atjeh volledig, dat terzijde. In dit boek uit 1979 beschrijft Van 't Veer de vier oorlogen vanuit Nederlands perspectief, maar wel met de nodige ironie en beschaamdheid, lang voordat 'we ons' koloniale verleden tegen het licht durfden te houden (laat staan objectief). Veel aandacht voor het bestuurlijke gedoe vanuit Nederlandse kant - de strijd te velde moest uiteindelijk ook parlementair in het verre Den Haag gedekt worden. Twee Nederlanders staan centraal: Van Heutz en Snouck Hurgronje. Volledig elkaars tegenpolen, maar toch tot elkaar veroordeeld. Een prachtig boek, ook al zal deze oorlog vanuit Indonesisch perspectief geheel anders beschreven worden, en wellicht heden ten dage ook vanuit Nederlands, laat staan vanuit objectief perspectief. Maar Van 't Veer was wel de eerste!

Tussendoor

Ik was ruim een half jaar bezig in twee dikke, langzaam lezende boeken. Die zijn nu net uit (weblogs volgen), maar tussendoor moest ik zo af en toe wat lichtere kost hebben. Lichter, maar niet minder prettig om te lezen. Ik werd even tijdelijk verslaafd aan wat gouwe-ouwe thrillers. Hier komen ze, in volgorde van consumeren.

Ik las nog nooit iets van Tom Clancy, desondanks bepaald geen onbekende thrillerschrijver. De Colombia Connectie dateert van 1989 en gaat over het bestrijden van de drugsmaffia in dit Zuid-Amerikaanse land. Een speciale commando moet ter plaatse een drugsbende onschadelijk maken. Het lees vlot, maar kent ook wat onnodig uitgesponnen fragmenten. En in 1989 heel modern, maar nu hopeloos achterhaald: er wordt een diskette van 800 kb geformatteerd. 

Van John Grisham staat slechts één titel in de auteurslijst, maar voordat ik in 2005 deze weblog startte had ik al een paar boeken van hem gelezen. Nu achter elkaar drie nog ongelezen titels. De verbanning is een vreemde eend in de bijt. De meeste Grishams hebben iets met rechtbanken en advocaten, maar deze totaal niet. Het gaat over een American Football-speler die in Amerika van zijn sportieve voetstuk valt en bij een Italiaanse amateurclub terecht kan. Daar wordt hij als held binnengehaald en leidt hij de club naar succes. Tegelijkertijd veel Italiaanse couleur locale: goed eten, passie en zelfs opera! Allerminst spannend, maar wel apart. En je wordt als lezer geacht de terminologie van het American Football te beheersen!

De partner is de beste van John Grisham die ik las. De laatste toegevoegde partner van het advocatencollectief zet zijn eigen dood in scène en gaat er met 90 miljoen bedrijfskapitaal vandoor. Hij wordt uiteindelijk door een allerminst zachtaardige ingehuurde detectiveclub in Brazilië opgespoord, en dan begint het ontrafelen van deze meerlaagse knoop. Tot op het einde zeer boeiend en verrassend.

In Het testament gaat het over nóg meer geld: een erfenis van 11 miljard. Heel veel kinderen en hun advocaten met dollartekens in hun ogen, maar de erfenis gaat naar een (half)dochter die als zendeling diep in het Braziliaanse Amazonewoud onvindbaar wil zijn. Minder complex dan De partner, maar eveneens zeer krachtig opgebouwd en uitgewerkt.

Mijn vader heeft in zijn boekenkast een halve meter boeken van de Zweedse schrijver Henning Mankell; ik las nu voor het eerst een thriller van hem: De terugkeer van de dansleraar. Twee ogenschijnlijk onafhankelijk van elkaar gepleegde moorden, ergens in het verlaten midden-Zweden. De puzzel wordt in 500 pagina's traag en wijdlopig gelegd, en soms ook passen de puzzelstukjes iets te toevallig. 

Ik kocht ooit op het vliegveld van Johannesburg - na twee weken ondergedompeld in Zuid-Afrika - de in het Afrikaans geschreven thriller 13 uur van Deon Meijer. Een collega uit die tijd las het in die taal en zei dat het na enkele pagina's las alsof het Nederlands was. Ik probeerde het, maar dat ging niet. Nu dan in de Nederlandse vertaling. Binnen 13 uur twee eveneens onafhankelijk van elkaar gepleegde moorden en de oplossing ervan door een groot politieteam. Klassiek opgebouwd, spannend tot het einde. En tja, het speelt allemaal in Kaapstad - de genoemde straatnamen: ik heb er gelopen, gefietst...

Vijg

Van Elif Shafak las ik enkele jaren geleden twee zeer geslaagde romans: Liefde kent veertig regels (hier de weblog) en 10 minuten 38 seconden in deze vreemde wereld (zie hier) en nu haar nieuwste roman Het eiland van de verdwenen bomen. Wederom een zeer goede roman, uiterst poëtisch, en heel klassiek. Centraal staat het eiland Cyprus, waar vanaf eind jaren vijftig tot ver in de jaren zeventig een in toenemende mate bloedige burgeroorlog woedde tussen de Turkse en Griekse bevolkingsgroepen. Klassiek gegeven: de liefde tussen twee jongelingen, de een met een Griekse, de ander met een Turkse achtergrond. Daartussen hoofdstukken die spelen in Londen rond 2010, waar hun dochter niet met dat zware verleden opgroeit, maar wel haar eigen besognes heeft. Als alwetende getuige de vijgenboom (en de stek ervan) die alles heeft gezien en duidt. Zwierig, oriëntaals, aangrijpend, poëtisch en gewoon erg fraai, deze roman.

Boekenweek 2023

Ik woon weliswaar niet meer in Nederland, ik weet toch ieder jaar wel het boekenweekgeschenk te bemachtigen. Dit jaar van Lize Spit die een jaar of acht geleden met haar debuut Het smelt de bestsellerlijsten haalde. Zie hier mijn weblog uit 2016 over dat boek. Zoals dat debuut mij niet overtuigde, ondanks de goede opbouw, zo vind ik ook De eerlijke vinder uiteindelijk niet geslaagd. Goed gegeven: Tristan, een Kosovaarse jongen, komt als vluchteling in een klas en raakt bevriend met Jimmy. Het Kosovaarse gezin dreigt te worden uitgezet maar Tristan bedenkt samen met zijn zus een plan om te mogen blijven. Jimmy is onmisbaar onderdeel van dat plan. Goed bedacht, de spanning fraai opgebouwd, maar de afloop is teleurstellend. Daar had meer in gezeten, wellicht wanneer Spit zich niet beperkt voelde door de voorgeschreven maximale omvang van een boekenweekgeschenk. Maar ja, in het omvangrijke Het smelt deed zich hetzelfde euvel voor. Ik schreef het al eerder: boekenweekgeschenken zijn zelden goed. Ook De eerlijke vinder: een zesje.