27 oktober 2017

Post

Dagboeken, brievenboeken, (auto)biografieën, memoires: ik lees ze graag. Als mensen over zichzelf schrijven, of wanneer biografen zich lang hebben ingegraven in het leven van één iemand anders, dan levert dat heel vaak boeiend leesvoer op. Een roman in brieven is een afgeleide van gewone brievenboeken, en in de Nederlandse literatuur is de Sara Burgerhart uit 1782 van de dames Wolff en Deken een onvolprezen voorbeeld. Vorig jaar las ik het prachtige Judas van Amos Oz (zie hier), en de heruitgave van zijn debuutroman Zwarte doos (Black box) uit 1987 was een goede reden om meer van deze Israelische schrijver te lezen. Wat een groot schrijver moet je zijn, om met zo'n boek te debuteren! De roman opent met een lange brief van een vrouw aan haar ex-man met wie ze al jaren geen contact meer had. Het gedrag van hun problematische zoon deed haar besluiten de stilte te doorbreken. Enfin, er ontwikkelt zich een levendige correspondentie tussen de vrouw, haar ex, zijn zaakwaarnemer, haar nieuwe partner, de zoon etc. Evenals in Judas gaat het om menselijke relaties, religie en de staat Israel en zijn verhouding met de Arabische buurlanden. Oz fileert alles minutieus!

01 oktober 2017

Begin

In 1981 verscheen het eerste deel van het geheim dagboek van Hans Warren. Vijf jaar later waren er al enkele delen verschenen maar toen kocht ik als student bij Boek en Plaat de eerste twee delen (voor fl. 32,95). Ik raakte aan de serie verslaafd en las de ruim 20 delen allemaal. Ik besloot onlangs uit nieuwsgierigheid de delen te gaan herlezen. Dat eerste deel las ik namelijk al ruim 30 jaar terug... Aardige bijkomstigheid: de allereerste weblog van dit boekendagboek - een beetje terloops gepost in november 2005 - ging over die serie van Hans Warren, zie hier. In Geheim Dagboek 1942-1944 woont Warren nog bij zijn ouders; zij waren NSB'er, hijzelf sterk anti-Duits. Het ouderlijk huis stond aan een dijk bij Borssele, en er werd regelmatig ingekwartierd, vooral nadat de Duitsers de invasie verwachtten. Warren koestert liefde voor vriendinnen, maar erg overtuigd is het allemaal niet. Uiteindelijk wordt duidelijk dat hij op mannen valt. Hij weet aan de tewerkstelling in Duitsland te ontkomen, en zijn liefde voor vogels en de natuur ontkiemt. Soms lees je tientallen bladzijden achtereen, soms ook slechts enkele voor het slapen gaan. Het is steeds een verrijkende en kalmerende bezigheid. Inmiddels al flink op streek in het tweede deel.

Berg

Ilja Gort is een sublieme marketeer. Zijn wijn geeft hij klinkende namen, bouwt er een heel circus omheen van Facebook tot en met tv-programma's, en ook met boeken. En belangrijkste is: het komt als natuurlijk, zelfbedacht over, niet als concept van een glad marketingbureau. Zie het filmpje waarin hij zijn nieuwe roman De vulkaan aankondigt: hier. Perfect geënsceneerd, maar het oogt als vanzelfsprekend, en nog lollig ook. Het verhaal zelf is eendimensionaal en weinig diepgravend. Meer dan wat Gort in het filmpje erover vertelt is niet nodig. Wel opvallend dat de hoofdpersoon net als in Chateau Fatale, zie hier, een journaliste nodig heeft om te overleven en te overwinnen.

30 september 2017

Kerkhof

Tja, over goede boeken gesproken: sinds lange tijd weer eens een roman van Simon Vestdijk, en wat voor een. Vestdijk schreef Ivoren wachters in mei-juni 1944 en afgezien van een klein tussenzinnetje is de oorlog totaal afwezig, maar wat een geweldig boek! Er zijn drie hoofdpersonen, en hun karakter en gedrag leiden binnen ruim 24 uur tot een catastrofe. Vestdijk bouwt alles minutieus op, wisselt haarfijne situatiebeschrijvingen af met sublieme dialogen - die van de rector met de nieuwe leraar Schotel de Bie (hoofdstuk 7)...: ach, zulke dialogen worden tegenwoordig niet meer geschreven. Dat ene zinnetje tijdens de les zet de boel op scherp, en maakt het drama onafwendbaar. Het slothoofdstuk, waarin enkele leraren van de school terugkijken op het gebeurde, had misschien niet zo gehoeven, maar het doet niets af aan het feit dat Ivoren wachters een grandioos boek is.

Gegeven paard

Ik lig vijf te beschrijven boeken achter; dus misschien wordt deze en de volgende weblogs wat korter dan gebruikelijk. P.S. Ik hou van je kreeg ik cadeau, en gegeven paarden moet je niet in de bek kijken, maar deze roman van de Ierse schrijfster Cecelia Ahern voldeed precies aan wat ik onder chicklit versta: quasi-diepzinnig quasi-romantisch jongevrouwengedoe en matig geschreven. Het uitgangspunt van het verhaal is goed bedacht: de echtgenoot van de hoofdpersoon is rond zijn dertigste aan kanker overleden, en liet aan zijn jonge vrouw twaalf brieven met een opdracht na, voor iedere maand in het eerste jaar na zijn dood één, bedoeld om haar rouwverwerking in goede banen te leiden. Maar dit uitgangspunt wordt zo matig uitgewerkt, en het gedrag van de hoofdpersoon in dat eerste jaar als weduwe is zo onecht (de ene keer komt ze haar bed niet uit van verdriet, en dezelfde avond gaat ze onbezorgd met vriendinnen het café in alsof het leven een groot feest is), dat het boek mij weer duidelijk maakte waarom goede literatuur zo goed is: dat een aardig uitgangspunt alleen en dat met veel overtolligheid uitwerken en opdienen bij lange na niet genoeg is voor een goed boek. Het omslag is een still uit de film die van dit boek gemaakt is. Opmerkelijk: het toont een situatie die in het boek niet voorkomt. Wel weer aardig: ik sprak onlangs iemand die een idee heeft voor een online dienst, en dat idee ontleende aan een film die ze ooit eens zag - de verfilming van dit boek dus. Hierboven komen/staan boeken die veel beter zijn!

08 september 2017

Uit en thuis

Zo af en toe een boek met verhalen van Bob den Uyl: daar knapt een mens van op. In zijn reisverhalen, onmiskenbaar autobiografisch van aard, associeert Den Uyl er lustig op los. Of zoals Jeroen Brouwers ooit schreef: het door-ouwehoeren van Den Uyl. In Een uitzinnige liefde drie relatief lange stukken waarin hij reizen naar Duitsland en België/Frankrijk beschrijft, en kankert over de stad waar hij woonde en intens van hield: Rotterdam. In Duitsland bezoekt hij Berlijn, Neurenberg en Bayreuth. In deze laatste plaats natuurlijk enkele opmerkingen over Richard Wagner die hier zijn eigen operatheater liet bouwen, maar vooral ook over het plaatselijke typemachinemuseum, het gedoe om het te vinden en vooral zijn teleurstelling over de minieme verzameling. In Frankrijk reist hij per trein en taxi met een hond - voldoende voor een hoop gedoe. Den Uyl schrijft zeker geen Nobelprijs-literatuur, maar uniek is zijn proza alleszins. Ik heb nog niet al zijn bundels gelezen, dus er komt hier vast en zeker nog meer Den Uyl voorbij.

31 augustus 2017

3 x I

De meeste bestsellers gaan volledig aan mij voorbij. Dikwijls is dat geen probleem: veel goedverkopende boeken danken hun succes aan de marketing en de daaruit voortvloeiende hype. Maar soms mis ik daardoor goede boeken die geen DWDD-sticker of Linda-kortingsbon nodig hebben. Gelukkig zijn er dan altijd nog vrienden die je een boek cadeau doen, zoals bij Eten, bidden, beminnen, de vlot geschreven midlifecrisisbelevenissen van Elisabeth Gilbert. Het is een droogkomisch autobiografisch relaas van een dertiger die na een mislukte relatie haar baan en huis opgeeft en in drie landen doet wat je het beste in die drie landen kunt doen. Het boek verscheen in 2006, stond vele weken in de nonfictie-bestsellerlijst van de NY Times en werd later verfilmd. De titel en het omslag doen wat chicklitterig aan, maar dat is het boek geenszins. Veelal hilarisch, soms wat zweverig, maar vooral vol rake observaties. Geen ultiem meesterwerk, maar een onbezorgd leesboek om jezelf even lekker in te verliezen.

31 juli 2017

Eilandhoppen

Als we het over de Tweede Wereldoorlog hebben, dan denken we vooral aan wat zich tussen 1939 en 1945 hier in Europa heeft afgespeeld. Aan de andere kant van de wereld vond een even intense strijd en verzameling gruwelijkheden plaats, waar ik eigenlijk niet al te veel van afwist. In het Nederlands zijn er geen standaardwerken verschenen die een goed overzicht bieden van de oorlog die de Japanners ontketenden - behalve dan wat er in Nederlands-Indië gebeurde. In 1981 verscheen een eendelig boek van John Costello dat nog steeds als een referentiewerk wordt beschouwd. The Pacific War 1941-1945 is een bijna 700 dichtbedrukte pagina's dik overzicht van de belangrijkste wapenfeiten. De Japanners hielden al in de jaren dertig gruwelijk huis in China, maar pas in 1940/1941 nam de oorlogszuchtige houding van Japan flink toe. Over de precieze redenen (expansiedrift, olie?) geeft dit boek te weinig inzicht; het is teveel vanuit Amerikaans perspectief geschreven. In de tijd van schrijven was er waarschijnlijk nog te weinig materiaal over de Japanse motieven beschikbaar. Maar goed, dit boek zet alle gebeurtenissen helder op een rij. De aanloop, Pearl Harbour, de zeeslagen, de strijd in China, Birma, Maleisië, Singapore en de Filippijnen etc: de Japanners overklasten hun vijanden aanvankelijk met groot gemak. Pas na de slag van Midway konden de Amerikanen eilandje voor eilandje terugveroveren, en bommenwerpers op vliegafstand van Japan stationeren. Uiteindelijk raakten de Japanse oorlogsmachinerie door zijn hulpbronnen heen, maar het boek laat de vraag onbeantwoord hoe lang de Japanners het nog volgehouden zouden hebben als de atoombommen op Hirosjima en Nagasaki niet waren afgeworpen. Met name de Japanse beweegredenen en de krachten binnen de regering blijven schimmig - op zoek dus naar een goed boek daarover. Maar als eerste overzicht van die enorme oorlog aan de andere kant van de wereldbol biedt dit boek van John Costello een schat aan wetenswaardigheden.

27 juni 2017

Vlucht

Je zit in de forensentrein, iemand naast je begint aan een nieuw boek, en iemand daarnaast zegt dan dat het een erg goed boek is. Tja, dan wil ik weten welk boek dat is, google de titel en koop het bij de eerste de beste boekhandel waar ik langsfiets. Ik had nog niet van De ondergrondse spoorweg van Colson Whitehead gehoord, maar vergeten doe ik het nooit meer. Het boek verscheen vorig jaar en vertelt een fictief verhaal over de slavernij in de Verenigde Staten dat evengoed waargebeurd zou kunnen zijn. De titel slaat op de vluchtroutes die slaven in de eerste helft van de negentiende eeuw vanuit de zuidelijke plantages gebruikten naar het noorden van de VS, waar een meer en meer liberaler klimaat heerste. Die tegenstelling tussen noord en zuid leidde halverwege de negentiende eeuw tot de Amerikaanse Burgeroorlog, maar in de decennia daarvoor waren slaven vogelvrij en leidden vluchtpogingen tot gruwelijke represailles. Het regime verschilde per staat, en dat wordt in deze roman helder uiteengezet. South en North Carolina verschilden bijvoorbeeld als tussen leven en dood. Hoofdpersoon is Cora die een vluchtpoging vanuit Georgia onderneemt en daarbij gebruikmaakt van een heuse ondergrondse spoorlijn. Deze spoorlijnen hebben in het echt nooit bestaan, maar het tekent de fantasie en creativiteit van de schrijver om een figuurlijke benaming letterlijk te nemen en onderdeel van zijn verhaal te laten zijn. In korte tussenhoofdstukken staan andere personages centraal: helpers maar ook de jagers op gevluchte slaven. Een uitermate beklemmend maar belangwekkend boek.

17 juni 2017

Boekenweek 2017

De CPNB biedt wel constante kwaliteit: ook het boekenweekgeschenk van Herman Koch is een zes-en-halfje. De ik-figuur in Makkelijk leven is een succesvol zelfhulpboekenauteur, maar hij weet zijn eigen leven in korte tijd volledig overhoop te halen. Een soepel en vlot verteld verhaal dat de aandacht van begin tot eind vasthoudt. Maar ja, het had net zo goed door Esther Gerritsen (de boekenweekauteur van vorig jaar, zie hier) geschreven kunnen zijn. De lijst auteurs met een eigen stijl of karakter is bij de CPNB inmiddels wel al afgevinkt.

12 mei 2017

Oud en nieuw

Tussen begin 1991 en begin 1993 las ik de zes delen Verhaal van een leven van Konstantin Paustovski die in de serie privédomein waren verschenen. Dat was een onvergetelijke leeservaring; wie die boeken ook zelf heeft gelezen zal dat alleen maar kunnen beamen. Ik herlees eigenlijk zelden of nooit een boek, maar ik wist dat ik ooit weer eens die delen van Paustovski (1892-1968) ter hand zou nemen. Begin dit jaar verschenen de eerste twee delen (Verre jaren en Onrustige jeugd) in de Russische bibliotheek van uitgeverij Van Oorschot onder de titel Verhaal van een leven 1. Vertaler Wim Hartog herzag zijn eigen oude vertalingen, en voegde ook nieuw ontdekte hoofdstukken toe. In Verre jaren vertelt Paustovski over zijn jeugd in het tsaristische Rusland; vooral zijn middelbare-schooltijd op het gymnasium van Kiev schenkt hij ruime aandacht. In Onrustige jeugd breekt de Eerste Wereldoorlog uit, werkt hij op een hospitaaltrein nabij het front, en begint hij te schrijven. Paustovski is een optimist die ondanks alle ellende om hem heen met volle teugen van het leven en de natuur geniet. Er zijn weinig boeken die zoveel kracht en schoonheid uitstralen. De vervolgdelen komen eraan, en die ga ik eveneens verslinden.

27 april 2017

Vrijgevochten

Ik lees niet veel de laatste tijd. Hierna nog twee uitgelezen boeken te beschrijven, maar echt hard gaat het niet dit voorjaar. Wel steeds mooie boeken! In de serie privé-domein verscheen een prachtige collectie autobiografische teksten van Sidonie-Gabrielle Colette (1873-1954). Deze Franse schrijfster was aanvankelijk toneelspeelster en geldt als een vrijgevochten vrouw die deed wat ze wilde ongeacht de heersende moraal. Ze erfde deze levenshouding van haar moeder. Colette was meerdere keren getrouwd, had ook soms iets met andere vrouwen, reisde veel, nam poolshoogte aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog om erover te kunnen schrijven en was o.a. goed bevriend met Debussy, Ravel en Proust. Ik kende haar voorheen alleen als de librettiste van Ravels meesterlijke mini-opera L'enfant et les sortilèges. De eerste keer dat ik mijn hoed verloor. Zelfportret in verhalen geeft een prachtig beeld over deze unieke schrijfster, en ook over de tijd waarin ze leefde. Colette had een positieve kijk op het leven en had een goed oog voor schoonheid. De verhalen over haar jeugd maken je als lezer jaloers op die ogenschijnlijk onbezorgde tijd op het Franse platteland. Vertaalster Kiki Coumans schreef een fraaie inleiding over het leven van Colette. Een mooi boek dat je doet wegdromen.

19 maart 2017

Bulgarije

Van Dmitri Verhulst las ik al vele boeken (zie de auteursindex) maar ik raakte ook wel een beetje op hem uitgelezen: te veel te dunne boeken - waar blijft nu zijn grote doorwrochte roman? Het leven gezien van beneden nam ik als tussendoortje mee bij de boekhandel, en is wederom een dunnetje, maar een zeer goede. In korte hoofdstukken waarin je in de tijd heen en weer wordt geslingerd, ontvouwt zich het verhaal van de Bulgaarse Liliya van voor en na de val van het ijzeren gordijn. Een ouderwets verhaal over de sovjet-overheersing, maar wel een heel fraai geconstrueerd geheel. Verhulst schrijft prachtig, en ofschoon dit boekje wederom niet die ultieme roman is, is het wel uiterst lezenswaardig en fraai.

25 februari 2017

Mail

De vorige week verschenen novelle van Ilja Leonard Pfeijffer is geen onbetwist meesterwerk, maar Peachez, een romance is wel een heerlijk droog geschreven verhaal van een professor in de klassieke letteren die op internet de liefde van zijn leven vindt. Ondertussen laat hij de organisatie van een congres op de universiteit in het honderd lopen en wordt het contact met zijn liefde hem uiteindelijk fataal. Dat laatste is al aan het begin van het boek geen geheim meer: de professor schrijft het verhaal in zijn gevangeniscel. Het is de stijl in lange, droge volzinnen vol inhoudelijke precizie die het boek zo aantrekkelijk maakt; ik heb soms erg moeten lachen om die tragikomische stijl. Een verrukkelijk tussendoortje. Tenslotte: ik zoek de cover van het boek bij deze leeslogs altijd via google afbeeldingen. Ik typte eerst alleen Peachez in; dan krijg je precies wat de hoogleraar in het verhaal ook overkwam...

21 februari 2017

Terugblik

Het verscheen al een jaar geleden, werd lovend besproken, maar ik had er nog niet van gehoord, totdat iemand me op Moeders zondag attendeerde. Ook de naam van de Engelse schrijver Graham Swift was mij volledig onbekend. Zo zie je maar: het leven zit vol aangename verrassingen. Moeders zondag is een prachtige novelle dat zich afspeelt op 30 maart 1924, de Engelse variant van moederdag, een onverwacht mooie lentedag vol genot en drama. Kleine tussenzinnetjes maken duidelijk dat het verhaal als een herinnering wordt verteld door een oude schrijfster die inmiddels de negentig is gepasseerd, op die moeders zondag in 1924 een huishoudster van begin twintig. Ook de standsverschillen worden subtiel aan de orde gesteld. Swift schreef een klein meesterwerk vol ragfijne elementen. Literatuur in zijn meest pure vorm.

12 februari 2017

Woord

Het eerste boek van het jaar meteen in het Engels, en omdat ik de pocket die ik voor de vakantie had gekocht tijdens een van de 10 vluchten vergat mee uit het vliegtuig te nemen, duurde het tot na de vakantie voordat ik ermee verder kon, enzovoort. Vandaar dat ik het zo traag uit las. Imperium is de eerste historische roman in een serie van drie over de Romeinse advocaat, politicus en filosoof Cicero (106-43 v.Chr.). Een thriller kun je het boek niet noemen, maar Robert Harris maakte er wel een spannend verhaal van. In het nawoord schrijft hij dat het weliswaar een roman is, maar dat de gebeurtenissen in het boek best wel eens zo gebeurd kunnen zijn. Met andere woorden: Harris heeft zich zoveel mogelijk gebaseerd of wat er aan feiten is overgeleverd en daaromheen een krachtig verhaal gecomponeerd. Cicero strijdt tegen het onrecht, en heeft tegelijkertijd flinke politieke ambities, die hem uiteindelijk in het centrum van de macht brengen. Ondertussen bevind je je als lezer midden in het oude Rome, toen het nog een republiek was en de eerste keizer (Caesar) eveneens als ambitieuze jongeling een bijrol vervult. In de vervolgdelen gaat Caesar een prominenter rol spelen, en ik zie uit naar de confronaties tussen hem en de rechtlijnige Cicero. Het vertelperspectief (Cicero's slaaf en notulist Tiro vertelt het verhaal vanuit zijn herinnering) is een vondst!

30 januari 2017

Set

Tijdens de vakantie rondom de feestdagen heb ik minder gelezen dan normaal tijdens verre reizen, en wat ik las voornamelijk in het Engels, wat bij mij langzaam gaat. Ik las in enkele dagen wel de nieuwste roman van Ronald Giphart. Twee jaar geleden vond ik Harem een geslaagd en vlot lezend boek (zie hier), en ook Lieve leest als een trein. Stond in Harem de fotografie centraal, in Lieve gaat het om de film. Giphart heeft zich gedegen ingewerkt in de materie en er een soepel verhaal doorheen geweven. Ondanks de vlotte schrijfstijl, de boeiende materie en het aantrekkelijke verhaal mist het boek de kwaliteit van Harem. De hoofdpersonen blijven teveel aan de oppervlakte; hun gedrag en beweegredenen daarvoor zijn te weinig uitgewerkt. Eigenlijk heel jammer, want het fundament van de roman is sterk. Geen roman voor de eeuwigheid, maar tijdens het voortdurende wachten dat vliegreizen met zich meebrengen een prima tijdverdrijf.

17 december 2016

Buikspreker

De nieuwste roman van Ian McEwan is nog geen 200 bladzijden dik, maar ik deed er bijna twee weken over. De zinnen en alinea's hebben een hoge soortelijke massa; veel filosofische uitspraken, afgewisseld door wat dialogen en indrukken. Notendop kent een eigenaardige verteller: het nog ongeboren kind van één van de hoofdpersonen, die met de broer van haar ex een moord op die ex beraamt. En het kind (de ex is ook de vader ervan) is er getuige van. Zoals vaker bij McEwan is het plot verrassend, en het resultaat van een goede constructie van de roman. Geen ultiem meesterwerk, maar wel een interessant boek, vooral vanwege het vertellersperspectief.

11 december 2016

Pedalen

Vorig jaar las ik van Ilja Leonard Pfeijffer het geweldige en terecht bekroonde La superba (zie hier) en eerder dit jaar zijn niet minder heerlijke Brieven uit Genua (zie hier). Aan die roman over Genua en de Brieven gaat een boek vooraf over de fietstocht die Pfeijffer met zijn vriendin Gelya Bogatishcheva maakte van Leiden naar Rome. Totaal onvoorbereid en vanuit een romantisch idee op een terras uitgedacht, stappen de twee op de fiets, en bereiken ruim een maand later de eeuwige stad. De filosofie van de heuvel is een reisverslag van dag tot dag, geschreven door Pfeijffer en met foto's van Bogatishcheva. Het boek maakt duidelijk hoe Pfeijffer en vriendin uiteindelijk in Genua terechtkomen: ze passeerden onderweg naar Rome deze stad, waren er het liefst meteen gebleven, maar besloten toch eerst hun oorspronkelijke plan te voltooien. Na enkele dagen Rome zetten ze de fietsen en zichzelf op de trein terug naar Genua. Pfeijffer schrijft vloeiend, deelt interessante inzichten en ploetert zich op zijn oude racefiets over de heuvels. Leuk boek dat je in een mum van tijd uitleest.

04 december 2016

Hoepelcursussen

Ik werkte een aantal jaren terug bij een medisch tijdschrift en daar liet een collega een klein boekje zien dat weer enkele jaren daarvoor door overheidssubsidieverstrekker ZonMW gratis is verspreid onder het medisch klantenbestand. Het kostte me een jaar of twee om het antiquarisch op de kop te tikken. Fataal gewicht is een medische thriller dat alleen al aan de buitenkant getuigt van een goede melige smaak. Opmerkingen als: ZonMW Boeken... Fijne Leesboeken voor de Happy Few en Unputdownable, en in het omslag ingetekende leesvouwen doen vermoeden dat er een omslagontwerper met kijk op de zaak bezig is geweest. En jawel: Piet Schreuders, bekend van de Poezenkrant, heeft dit cadeauboekje ontworpen. Het verhaal is geschreven door Esther A. de Man en zij leefde zich eveneens uit in subtiele meligheid. Er vallen enkele doden bij een medische trial, er wordt ontvoerd, detectives aan het werk gezet en ondertussen gezamenlijk vergaderd over de vraag welke onderzoeksvoorstellen subsidie verdienen (de voorbijkomende titels van de onderzoeken is uiterst hilarisch, zoals: Handsfree bellen bij rollatorgebruik: verplicht stellen? Of: Blaasontstekingen en hold-up kousen: een causaal verband?). Niet heel veel diepzinnigheid in dit boekje, en het plot is ook niet bepaald ingenieus, maar ik las dit 115 pagina's dikke boekje met plezier!

27 november 2016

Getallen


Ik wil meer in het Engels lezen, maar de betere roman wil ik er niet aan opofferen; dan mis ik teveel.  Genoeg interessante non-fictie daarentegen, zoals Go figure. Things you didn't know you didn't know. Het is een zeer lezenswaardig boekje van Tom Standage, editor bij The Economist. Zo'n honderd vragen over economische, culturele, maatschappelijke en technische onderwerpen uitgelegd. Over hoe het komt dat Zweden zo weinig verkeersdoden heeft, wat El Niño nu daadwerkelijk is, over de wat betreft muziekstijlen uiterst gevarieerde carrière van David Bowie, waarom mensen in economisch slechte tijden meer pizza's eten en hoe het systeem van Bitcoins werkt. Enfin, de ondertitel dekt volledig de lading van dit boekje. Uiterst interessant, ook als je wilt weten hoeveel piramides van Gizeh gebouwd hadden kunnen worden in de tijd die mensen besteed hebben aan het kijken op Youtube naar de muziekclip Gangnam Style, en ook als je wilt weten hoeveel American Airlines heeft bespaard op het weglaten van die enkele olijf in de salade die tijdens de vluchten werd uitgedeeld. Allemaal boekenwijsheden, maar wel lezenswaardige.

20 november 2016

Brug

Ik lig vier nog te beschrijven boeken achter; dus even niet lezen maar. Ik begon pas kort geleden aan de boeken van Ernest Hemingway en nu dan zijn misschien wel grootste roman Voor wie de klok luidt. Hemingway was gedurende zijn leven 'daar waar het gebeurde' (hij was bij D-day, bij de Cubaanse revolutie en ook bij de Spaande Burgeroorlog), en deze roman speelt tijdens deze schimmige oorlog in de tweede helft van de jaren dertig. Hoofdpersoon is een Amerikaanse vrijwilliger met de opdracht een brug op te blazen. Dit simpele gegeven wordt door Hemingway grandioos uitgewerkt: zowat alle facetten van het oorlogvoeren (vanuit het perspectief van het individu) die ertoe doen komen aan de orde. Het is al snel duidelijk dat de missie gedoemd is te mislukken: de nationalisten van Franco waren oppermachtig. Maar Hemingway maakt de spanning permanent voelbaar, en de droge dialogen versterken dit alleen maar. Prachtig boek.

23 oktober 2016

Zwerven

In de jaren tachtig las ik de zes delen Verhaal van een leven  van Konstantin Paustovski in de serie privé-domein. In latere jaren las ik ook enkele van zijn vertaalde romans, maar die zes delen memoires zijn toch zijn beste boeken. Er staan weinig titels op mijn lijst van te herlezen boeken, maar deze zes van Paustovski staan behoorlijk bovenaan. Opeens verscheen vlak voor de zomer het vuistdikke Goudzand, met verhalen, dagboeken en brieven van deze romantische journalist uit de stalintijd. Dit alles samengesteld en vertaald door Wim Hartog die indertijd ook die Paustovski-memoires vertaalde. Het is een prachtige verzameling die alles bij elkaar een goed beeld geeft van zijn ontwikkeling als schrijver, zijn privé-leven en het geworstel met de oorlogen. Want Paustovski maakte als journalist van dichtbij de Eerste en Tweede Wereldoorlog mee, en ook de burgeroorlog na de revolutie van 1917 liep hij niet uit de weg. Desondanks rijst uit dit boek diezelfde romantische sfeer als uit zijn memoires, waarin de schoonheid van steden, de natuur, de zee, de vriendschappen en liefdes, en de rokerige redactielokalen iedere oorlogsellende doet verbleken. Die zes memoires-delen worden dit najaar opnieuw uitgegeven in de Russische bibliotheek van uitgeverij Van Oorschot. Een terechte bijzetting in de galerij der groten, ofschoon die privé-domeindelen niet minder prachtig zijn. Geen enkele reden om die boeken opnieuw te gaan lezen.

17 oktober 2016

Camper

Van Dave Eggers las ik enkele overtuigende boeken, waarvan De cirkel (zie hier) misschien niet zijn beste, maar toch een heel lezenswaardige was. Helden van de grens is zijn nieuwste roman en de overwegend lovende recensies deden me verheugen op een goed boek. Helaas, ik vond er niet heel veel aan. Hoofdpersoon is de 40-jarige Josie die haar mislukte leven in Ohio achterlaat en met haar twee kinderen naar Alaska reist, daar een camper huurt, en vooral op de vlucht is voor zichzelf. Eigenlijk is hiermee de hele roman samengevat, want de diepe lagen die de recensenten uit dit verhaal haalden, bleven voor mij ondoorgrondelijk. Ik vond het vooral een rechtlijnig eendimensionaal verhaal, een ideaal script haast voor een roadmovie. Ik verwachtte steeds een opening via een bijzondere wending, maar deze bleef helaas uit. Ik heb voor het schrijven van deze weblog via internet meerdere recensies opnieuw gelezen, maar er wordt mijns inziens vooral gezocht naar diepere lagen die er niet zijn. Ach vooruit, iedere schrijver heeft zo zijn zwakke momenten.

18 september 2016

Lichtstad

Pas sinds een jaar of twee lees ik de boeken van Ernest Hemingway en onlangs verscheen zijn postuum uitgegeven A Moveable Feast dat hij vlak voor zijn zelfmoord in 1961 schreef, in vertaling Parijs is een feest. Het is een verzameling impressies over de vijftal jaren die Hemingway vanaf 1921 in Parijs doorbracht. Hij ontmoette er illustere persoonlijkheden als Gertrude Stein, Ezra Pound en F. Scott Fitzgerald. Hemingway was in deze jaren een beginnend schrijver, die zijn geld verdiende met het schrijven van journalistieke stukken; pas in 1929 brak hij internationaal door met A farewell to arms. Deze herinneringen spelen in de jaren daaraan voorafgaand. Het is een fraai egodocument, stemmig en eerlijk. Geen diepgravend gefilosofeer, maar een zuiver verslag van moeilijke jaren vol armoede, en toch ook van wilskracht en zelfverzekerdheid. Het blijft een fenomeen, die Hemingway. Avonturier, schrijver van grootse boeken en toch ook een tragisch figuur.

02 september 2016

Snijdend

De stationsboekhandels liggen vol met stapels boeken waarop de DWDD-stickers en andere, vergelijkbare vijfsterren-aanprijzingen je om de oren vliegen. Kwantiteit nivelleert, dus ik hecht er geen waarde (meer) aan. Maar goed, je gaat naar de opera, ontmoet er tijdens de pauze oude bekenden en die staan in koor te oreren dat je Een klein leven toch echt moet lezen. O ja, dat boek tussen al die andere in de stationsboekhandel. Enfin, een niet te missen cultroman van de Amerikaanse Hanya Yanagihara, 750 pagina's dik. Ik deed er een maand over, en las zelden zo'n pakkende roman. En nee, niet vanwege het verhaal. Dat is op zich al aangrijpend, maar daar zijn er vele van. Vier vrienden in Manhattan, gevolgd vanaf hun twintigste tot zo ongeveer hun vijftigste. Ze ontwikkelen zich van arm student tot geslaagd kunstenaar, advocaat, architect en acteur. En in tegenstelling tot dit ogenschijnlijk succesverhaal wordt het steeds gruwelijker, eenzamer en snijdender. Maar dat is niet wat dit boek - voor mij - zo geweldig maakt. Het is met name de onuitputtelijke zwierige en alles aan elkaar verbindende levensinzichten die Yanagihara over de pagina's uitstrooit. Yanagihara bedwelmt met haar grandioze volzinnen waarin ze uitlegt, verklaart, interpreteert en bevraagt. Ik kan me voorstellen dat dit niet ieders kopje thee is; wanneer het je louter om het verhaal gaat, duurt dit boek veel te lang en kun je je ergeren aan al die verklaringen en nuanceringen. Maar voor mij vormen die nu juist de kracht van het boek. Soms was ik na het lezen van tien pagina's uitgeput: zoveel krijg je te verstouwen. Verbazingwekkend! Het verhaal is niet volledig evenwichtig. De tijd waarin het speelt klopt niet helemaal volgens mij, en de afloop kwam mij iets te gekunsteld voor. Maar ik vergeef het Yanagihara: de welhaast Proustiaanse detaillering maakt dit boek een bedwelmende leeservaring, zoals ik al heel lang niet meer heb meegemaakt.

28 augustus 2016

Orgelspel

Eigenlijk heel bijzonder, want geen andere levende Nederlandse schrijver doet hem dat na: ieder nieuw boek van Maarten 't Hart is geslaagd, goed, lezenswaardig. Na een prachtige roman over zijn moeder (zie hier) nu ruim een jaar later een vrolijkmakende verhalenbundel vol autobiografische gebeurtenissen die je van begin tot einde in de greep houden. Geen zaken voor de literaire eeuwigheid, maar ik kan nu alweer uitzien naar zijn volgende boek. Want 't Hart leest zalig, ongecompliceerd, maar toch ook hollands-op-zijn-smalst-betekenisvol. Want wie kan het verhaal weerstaan over de verkoop van zijn huisje in de Leidse binnenstad? Of het titelverhaal De moeder van Ikabod? En het korte verhaaltje waarin hij de draak steekt met Jan Siebelink: verrukkelijk. (Knielen op een bed trompetnarcissen: je moet er maar opkomen!). Of het verhaal over de losgelaten hanen helemaal klopt, waag ik te betwijfelen. Vanuit de trein gezien langs de A44 bij Sassenheim lopen die hanen op een andere plek dan waar 't Hart ze situeert - ze zijn vanuit de trein soms wel te zien. Het scheelt een paar kilometer, volgens mij. Dichterlijke vrijheid! Enfin, het is allemaal zalig lezen waarbij je de tijd verliest. Maarten 't Hart is pas 71 en leeft gezond naar eigen zeggen. Dus hopelijk nog veel van dit soort eigenzinnige boeken!

21 augustus 2016

Opmaat

Lezers van dit boekendagboek weten dat ik ieder jaar minstens een deel uit de Russische bibliotheek van Van Oorschot lees. Na de complete Tsjechov, Toergenjev, Gogol en Poesjkin is het nu de beurt aan Graaf L.N. Tolstoj. Ik las voor de start van deze weblog wel al de twee delen met Oorlog en vrede, maar de rest wachtte nog. De Verzamelde werken deel 1 bevatten verhalen en novellen die Tolstoj tussen 1851 en 1863 schreef. De verhalen blijken hoofdzakelijk gebaseerd op persoonlijke ervaringen: Tolstoj wordt al jong landheer en de relatie met de lijfeigenen beschrijft hij in het prachtige De ochtend van een landheer, waarin de landheer de positie van zijn boeren wil verbeteren maar vooral op onbegrip stuit. In 1851 reist Tolstoj naar de Kaukasus; die reis levert het lange De kozakken op. Kort daarna maakt hij er de Krimoorlog mee. Meerdere verhalen geven een inkijkje in het Russische leger uit die jaren; ook de verdediging van Sebastopol najaar 1854 en begin 1855 wordt prachtig beschreven. Hier leert Tolstoj te schrijven over legerzaken, wat hem later goed van pas zal komen bij het schrijven van Oorlog en vrede. Dit eerste deel bevat ook meer romantische verhalen over liefde en ontrouw. Huiselijk geluk is een pareltje, over hoe onstuimige liefde omslaat in teleurstelling. Enfin, die Russische bibliotheek blijft een een vat vol schoonheid!

10 augustus 2016

Verraad

Na wat moeizame boeken eindelijk weer eens een roman die het genoegen van lezen volledig onderstreepte. Van Amos Oz las ik drie jaar geleden voor het eerst een boek (zie hier) en zijn nieuwste roman Judas is een bijzonder geslaagd geheel waarin meerdere thema’s organisch verbonden zijn. De wat inzichzelfgekeerde Sjmoeël zit vast in zijn theologische promotieonderzoek en besluit ermee te stoppen. Hij gaat als verzorger van een oude man aan de slag; belangrijkste taak is het voeren van onderhoudende gesprekken. Langzaamaan ontvouwt zich de geschiedenis van deze oude man en zijn dochter. De Israëlische onafhankelijksstrijd in 1947 en de positie van discipel Judas lijken ver uiteenliggende onderwerpen, maar Oz verbindt alles stevig in een vloeiend verhaal, met de ware aard van verraad als centrale vraag. De theorie over Judas is een boeiende: Judas was niet de verrader waarvoor hij gehouden wordt, maar was juist de meest fervente aanhanger van Jezus. Judas leverde Jezus juist aan de Romeinen uit om hem de gelegenheid te geven te laten zien dat hij echt goddelijk was, en dus zo van het kruis kon stappen. Toen dat niet gebeurde was Judas zo teleurgesteld in zijn idool dat hij zich verhing. Waar Lize Spit (zie hieronder) nog moeite heeft om meerdere verhaallijnen tot één geheel te smeden, daar laat Oz zien dat hij zijn vak verstaat.

17 juli 2016

Afrekening

In Vlaanderen is het inmiddels een cultboek, en ook in Nederland is Het smelt niet onopgemerkt verschenen. Een groot verkoopsucces is deze Vlaamse roman dat in januari j.l. verscheen hier in Nederland weliswaar nog niet, maar je ziet het wel in elke boekhandel liggen. Ik kreeg het cadeau van een Vlaamse ex-collega, ook omdat de schrijfster Lize Spit een zus is van een andere, gezamenlijke, ex-collega. Enfin, vandaar. Ik las deze bijna 500 dikke debuutroman met de nodige moeite uit. Het verhaal is eigenlijk heel sterk en ook met de plot is niets mis. Toch ben ik er niet zo enthousiast over als bijna iedereen - als je de recensies op internet leest; in sommige boekhandels prijzen verkoopmederwerkers het als 'persoonlijke tip' aan. Ik vind de opbouw te verbrokkeld. Smit legt de puzzelstukjes kriskras op het bord en die techniek is mij te gekunsteld. Met een meer lineair verteld verhaal had het effect even krachtig, zo niet krachtiger kunnen zijn, en was het boek echt groots geweest. Nu zijn er teveel verhaallijnen, teveel perspectiefwisselingen en teveel hedens en verledens. Een echt goede schrijver weet een ogenschijnlijke wirwar toch als eenheid te presenteren. En zover is Lize Spit nog niet. Ze schrijft met dit debuut een heel jeugdgevoel van zich af; hopelijk heeft ze nog voldoende levenservaring over voor volgende romans, want schrijven kan ze zeker.

02 juli 2016

Teletijdmachine

Ik had het succes van Er is wieder da gemist; de verfilming schijnt net zo populair te zijn als het boek uit 2012 van Timur Vermes. Daar is hij weer kent een boeiend uitgangspunt. In 2011 wordt Adolf Hitler wakker op een voetbalveldje ergens in Berlijn, en niemand gelooft dat hij de echte Hitler is, maar een perfecte act van een acteur. Dat boeiende uitgangspunt houdt je de helft van het boek flink gekluisterd aan het boek, maar daarna begon het mij toch wel een beetje te vervelen. Ofwel: ik hoopte dat er een verdieping zou komen. Maar die bleef uit. Hitler blijft zijn theorieën uitdragen en verbaast zich over de moderne techniek en de hedendaagse maatschappij. Tja, dat zouden wij ook doen wanneer wij naar - zeg - 2100 worden verplaatst. De verbazing en het ongeloof van diegenen met wie Hitler in contact komt vormen een substantieel deel van deze roman, en dat is me toch wat te eendimensionaal. De film ga ik zeker niet bekijken.

26 juni 2016

Kluwen

Ik lees meer dan dat ik weblogs schrijf; ik lig nu vier boeken achter. Het is alweer een maand geleden dat ik Het ware leven. Een roman van Ilja Leonard Pfeijffer las. Na het superbe La superba (zie hier) en de verukkelijke Brieven uit Genua (zie hier) wilde ik eens wat vroeger werk van Pfeijffer lezen. Deze roman stamt uit 2006 en kreeg weliswaar een goede ontvangst, maar ik heb er flink mee geworsteld. Zoals ik in de recensie op de websire van Humo las: 'Pfeijffer kijkt niet op een personage of (sub)plot meer of minder: hij sleurt de lezer mee naar de besneeuwde vlakten van het negentiende-eeuwse Rusland, dwaalt door de catacomben van het oude Napels en observeert vastgeroeste koppels in café Burgerzaken in Leiden.' Ik houd graag van iets wat op een verhaallijn lijkt, en dan is het hard zoeken in dit boek. Pfeijffer behandelt onderwerpen die in La superba en de Brieven uit Genua coherenter aan de orde komen. Ik ga zeker meer lezen van Pfeijffer, maar Het ware leven vond ik niet zo geslaagd.

01 juni 2016

Implosie

Het boekje van Franca Treur las ik zo snel uit, dat ik voor de treinreis terug naar huis extra leesvoer nodig had. In Het einde van het Romeinse Rijk probeert Maarten van Rossem in 100 bladzijden uit te leggen hoe over een periode van vele honderden jaren dit enorme Rijk uiteenviel. Geen eenvoudige opgave, want dat Rijk was zo groot en zo divers, dat je eigenlijk niet van een eenduidig einde kunt spreken. Op een gegeven moment viel het Rijk uiteen in een Oost-Romeins en West-Romeins deel, en in beide delen verliepen de ontwikkelingen flink anders. Van Rossem maakt het voldoende inzichtelijk, ook al is het onderwerp te gecompliceerd om in 100 bladzijden uit te leggen, zeker ook omdat er verschillende historische inzichten zijn en Van Rossem deze probeert te duiden. Bepaald niet het finale boekwerk over dit onderwerp, maar bij de stationskiosk was eigenlijk niets beters te krijgen en prima voor een treinreis.

(On)gewoon

Een paar jaar geleden las ik het geslaagde en goed ontvangen (en verkochte) debuut Dorsvloer vol confetti van Franca Treur, zie hier de weblog daarvan. Haar tweede roman De woongroep werd minder goed onthaald, en heb ik nog niet gelezen. Na mijn geworstel met De steppewolf (zie hieronder) was ik toe aan een pageturner en haar bundel X&Y lees je binnen een uur uit. Het is een verzameling miniaturen over alledaagse situaties die toch ook weer apart blijken te zijn. Soms gewone misverstanden, soms eigenaardige gedragingen en alles wat ertussen zit. Treur weet in enkele zinnen een situatie neer te zetten; heel diep gaan de verhaaltjes echter ook niet. Het boekje voldeed aan mijn behoefte aan iets licht verteerbaars.
Meer Leeslog in eerdere maanden - zie de 'archives' in de rechterkolom.